Beëindig die 'wettig getolereerde diefstal'

Het leek of er een revolutie was uitgebroken: het mes ging in de aftrek van de hypotheekrente, en nog wel onder een rechts kabinet. Bij nader inzien wordt de soep niet zo heet gegeten. Alleen het 'oneigenlijk gebruik' wordt aangepakt door Balkenende II. En wie kan daar tegen zijn?

Haro Hielkema

De deelnemers aan het Trouw-debat vinden het voornemen van de nieuwe regering in overgrote meerderheid terecht, zolang het daar maar bij blijft. Het afschaffen van de 'normale' hypotheekrenteaftrek is voor velen onbespreekbaar. Want beoogde die regeling niet het eigen-woningbezit te stimuleren, ook of juist voor mensen met een smalle beurs? ,,Zonder aftrek kan ik de hypotheekrente niet betalen'', zegt gehandicapte Nelleke Reitsma.

Maar een Bentley of luxejacht aanschaffen uit de overwaarde van je oude huis of dat geld beleggen en tegelijk een complete, nieuwe hypotheek (met renteaftrek) nemen op je volgende huis, is nooit de bedoeling van de fiscale regeling geweest. Dan financier je dat jacht of die aandelen op kosten van de gemeenschap, moppert E. van Hagen. De aftrek is er niet om de rijken nog rijker te maken, schrijft J. van der Liet.

De weerstand in het Trouw-debat tegen de uitwassen van de regeling is zo algemeen, dat je je afvraagt waarom een kabinet daar nu pas een eind aan wil maken. ,,Omdat de aftrek door de koppeling aan de belastingen inkomenspolitiek is geworden'', concludeert J. de Vries ('CDA'er'). ,,Mensen met een riant inkomen profiteren er meer dan evenredig van.'' Door deze gang van zaken zijn de huizenprijzen omhooggeschoten, is zijn mening. ,,Niet voor niets staan de hypotheekverstrekkers nu op hun achterste benen. Het kost ze provisie als de prijzen naar beneden gaan en men minder snel verhuist.''

Laurens Schouten vindt het vanuit het oogpunt van gelijke behandeling correct dat 'een sluipweg naar consumptieve bestedingen met de boekwinst op het verkochte pand wordt geblokkeerd, als er ander en doorgaans duurder onroerend goed wordt aangekocht'. W. Bax sputtert dat 'de zeer rijken op kosten van minderbedeelden gratis in grote luxe wonen'. 'Wettig getolereerde diefstal' noemt hij dat.

Voor P. Jonker ('oud-wethouder') is de aftrekpost 'in hoge mate onrechtvaardig' en 'discriminatie': ,,De hoge inkomens hebben 52 procent aftrek, de laagste 15 tot 20 procent.'' Het bevreemdt hem dat Nederland het enige land in Europa is met deze hoge renteaftrek. Met vele anderen vraagt hij zich af waarom er geen maximumaftrek komt, 'die uitgaat van de gemiddelde prijs van een woning'. Voer deze gefaseerd in 'met een aftrekpercentage van 30 procent, zoals in box 3 van de inkomstenbelasting voor iedereen geldt', oppert Jonker, die liever de hele aftrek afschaft.

Jonker is een van de velen die voorstellen om de belastingaftrek van hypotheken aan een maximumbedrag te binden. W. Bax vindt 200000 euro redelijk, Dick Wessels wil de aftrekbaarheid afgrendelen op het dubbele. ,,En alleen voor de hoofdwoning, geen aftrek voor tweede of volgende woningen'', voegt Marianne van Gelder eraan toe, die pleit voor een overgangsregeling om onrust te voorkomen. En om 'velen -nee, de hele economie- niet in financiële moeilijkheden te brengen' (Timo Harmsen).

A. Tillema wil ook dat er een eind komt aan de ongelijke behandeling van huurders ten opzichte van huiseigenaren. ,,Of een deel van de woninghuur wordt aftrekbaar voor de inkomstenbelasting of de hypotheekrente wordt aan banden gelegd.''

L. van der Zwaag suggereert dat mensen die hun hypotheekschuld bijna hebben afgelost, de keus moeten hebben tussen hypotheekrente aftrekken of het huurwaardeforfait bijtellen. ,,En wie z'n hypotheek helemaal afbetaald heeft, moet worden vrijgesteld van het huurwaardeforfait.''

J. Borgmeyer is het alleen met de stelling eens, als de hele 'melkkoe' hypotheekaftrek verdwijnt. Om te beginnen wil hij de overdrachtsbelasting van 6 procent over de overwaarde afgeschaft zien. Marco Reddingius doet dezelfde oproep: ,,Minder regels was toch het motto van het nieuwe kabinet?''

Henk Tigelaar vindt dat de overwaarde ook moet kunnen worden omgezet in een lijfrente of gebruikt voor het opzetten of uitbreiden van een bedrijf. Bovendien moet je er ook de studie van de kinderen mee kunnen financieren, vindt hij en pleit voor een rentesubsidie van de overheid aan het hypotheekkantoor van 33 procent van de te betalen rente (in plaats van renteaftrek). Iedereen krijgt dezelfde aftrek en het scheelt weer een post op het belastingformulier.

Cees van Zwieten noemt de hele commotie over de hypotheekaftrek maar een pavlovreactie. Er wordt door het kabinet nauwelijks 'een mes gezet', het is niet meer dan een 'vuiltje wegkrabben'. Alleen het 'oneigenlijk gebruik' wordt aangepakt -een term die D. Hak niet bevalt. ,,Deze moraal is toegelaten door de overheid en aangemoedigd door de banken. Het is dus ook geen immoreel gedrag.''

Mevrouw J. Harmsen (84) heeft daar allemaal geen last van. ,,Wij hebben meermalen een eigen woning bezeten, maar altijd zonder hypotheek: een heel rustig gevoel! Ik zit nu in een gehuurd appartement en heb een flink bedrag vast kunnen zetten om in m'n laatste levensfase eventueel verzorging in te kopen.''

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden