Bedrijven zijn opener over belastingen - een beetje

Onderzoek: Unilever en KPN komen het beste uit de bus, ook DSM, Shell en ING relatief openhartig

Nederlandse bedrijven geven in jaarverslagen en andere publicaties meer informatie over hun afdrachten aan de fiscus dan vroeger. Maar echt open zijn ze nog niet. Zo is er nauwelijks een bedrijf te vinden dat precies vermeldt hoeveel belasting het betaalt in de landen waar het actief is.

Dit concludeert de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) na een onderzoek onder 64 bedrijven. Van die 64 staan er zestig aan de Amsterdamse beurs genoteerd en zijn er twee die kort geleden van die beurs zijn verdwenen.

Openheid over belastingen is momenteel een hot issue. De Oeso, de denktank van 34 rijke landen, werkt aan plannen om belastingontwijking door grote concerns tegen te gaan. De Europese Commissie eveneens. Bovendien liggen speciale regelingen waarmee landen als Ierland, Luxemburg en Nederland multinationals binnen hun grenzen lokken, onder vuur.

Van de 64 onderzochte bedrijven rapporteren er 29 (45 procent) in een jaarverslag of andere publicatie over hun belastingbeleid. Vijftien bedrijven bespreken het onderwerp 'belastingen' met hun aandeelhouders en/of andere betrokkenen. Maar slechts twee ondernemingen maken per land inzichtelijk hoeveel belasting zij betalen.

De onderzoekers beoordeelden de verslagen op een groot aantal onderdelen en deelden vervolgens scores uit. Maximaal waren 36 punten te verdienen. Unilever kwam het beste uit de bus (22 punten), al scoorde KPN even veel punten. Unilever heeft een duidelijke visie, draagt die intern uit en verzorgt online trainingen voor het personeel. Het bedrijf let niet alleen op de letters van de belastingwetgeving in landen, maar kijkt ook naar de geest: het idee achter de regels. Daarbij is Unilever relatief open over de belastingbetaling in verschillende landen, zo oordelen de onderzoekers.

Naast Unilever en KPN scoorden ook DSM (21), Shell (20) en ING hoog. Shell kreeg complimenten van de onderzoekers omdat het voor een flink aantal landen aangeeft hoeveel belasting en royalties er worden afgedragen en hoeveel indirecte belastingen (zoals accijnzen op benzine) het int en doorsluist richting staat. Dat Shell over andere landen niet rapporteert, komt volgens het gas- en olieconcern doordat die landen dat verbieden.

Voor Nederland geeft Shell die onderverdeling overigens niet. Naar Shells zeggen is dat omdat het concern veel werk in Nederland (lees: de aardgaswinning in Groningen) uitvoert in samenwerking met een partner (lees: Exxon). Shell maakte wel bekend hoeveel het in 2014, inclusief die geïnde accijnzen, overmaakte aan de staat: 8,6 miljard dollar.

Grote concerns zijn, constateren de onderzoekers, transparanter over hun belastingzaken dan kleinere concerns. Onderaan de lijst (1 punt) bungelen Aalberts Industries, bouwer Ballast Nedam, Nedap (beveiligingssystemen) en Acomo (handel in thee en specerijen).

De onderzoekers interviewden ook vertegenwoordigers van acht bedrijven over ervaringen met belastingbetalen in arme landen. De ondervraagden vertelden onder meer dat belastingambtenaren in arme landen opportunistisch en zelfs agressief kunnen opereren. De belastingwetgeving wil nogal eens veranderen en het is vaak lastig om de juiste persoon te vinden als er overleg nodig is over fiscale kwesties. Ook corruptie komt voor.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden