Bedrijven moeten zich nu afvragen hoe ze ongewenst gedrag voorkomen

Kevin Spacey zou zich als jonge acteur aan een minderjarige jongen hebben opgedrongen, maar misdroeg zich volgens verhalen ook recenter op de set van de Netflix-serie 'House of Cards'. Beeld EPA

De reputatie van Kevin Spacey is als een kaartenhuis in elkaar gestort. En de sneeuwbal dendert door. Of alle verhalen kloppen? De schijn tegen hebben kan al schadelijk zijn.

De sneeuwbal van #MeToo dendert nog altijd in grote snelheid naar beneden. Links en rechts reputaties meesleurend van mannen die aangewezen worden als viespeuk. Maar ook voor betrokken organisaties dreigt de schandpaal.

Het resultaat van afgelopen week: een docent van de Toneelacademie in Maastricht heeft zich mogelijk ongewenst gedragen. De minister van defensie in Engeland, Michael Fallon, trad af vanwege handtastelijkheden. En ook de klachten over Kevin Spacey stapelen zich op. De wereldster zou zich als jonge acteur aan een minderjarige jongen hebben opgedrongen, maar misdroeg zich volgens verhalen ook recenter op de set van de Netflix-serie 'House of Cards'.

Betrokken organisaties

Als betrokken organisatie lijkt de enige juiste reactie op dit moment zo snel mogelijk de handen er vanaf trekken. Dat gebeurde bij filmproducent Harvey Weinstein, met wie het allemaal begon - vrijwel elke organisatie waar hij bij betrokken was, wil niets meer met hem te maken hebben. Hetzelfde gebeurt nu met Kevin Spacey. Netflix besloot de opnames van een nieuw seizoen House of Cards - overigens ook meteen de laatste - stil te leggen. De ING, die Spacey zou verwelkomen als spreker op een ondernemersevenement, trok die uitnodiging in.

Ook de Toneelacademie in Maastricht trad op. Er wordt onderzoek gedaan en de betrokken docent is geschorst. Want in een veilige onderwijsomgeving die de school nastreeft, past dat soort gedrag niet. Opvallend is dat de NOS een rits (oud)studenten sprak die vertelden dat zij al eerder aan de bel hebben getrokken vanwege grensoverschrijdend gedrag van de man. Daar werd volgens hen toen niets mee gedaan.

Verwerpelijk

Dat kan niet meer in een tijd van #MeToo. Dan moet je daadkracht tonen, laten zien dat je het gedrag verwerpelijk vindt. Dat is een van de opbrengsten van de online discussie, vindt Jan Willem Alphenaar, spreker en volger van digitale trends.

Al dringt zich wel de vraag op of de daadkracht het gevolg is van een tijdelijke kramp bij organisaties die bang zijn voor reputatieschade, of dat #MeToo daadwerkelijk de moraal verandert. Een moraal die voorkomt dat mensen in de toekomst over de schreef gaan en dat gedrag weer in de doofpot belandt.

Het zou zeker niet de eerste keer zijn dat iets op sociale media als verwerpelijk wordt bestempeld, wat uiteindelijk zijn effect heeft op de maatschappij, zegt Alphenaar. "Kijk naar de discussie rond Zwarte Piet. Die zou nooit zoveel impact hebben gehad zonder sociale media."

Toch is #MeToo anders, denkt hij. "Bij de discussie over Zwarte Piet staan tegenstanders en voorstanders tegenover elkaar. De #MeToo-golf lijkt vooral één kant op te gaan: het gedrag van de mannen wordt afgekeurd. Daarom komt het ook zo hard en massaal aan."

Risico

Online buitelen mensen over elkaar heen om hun afschuw uit te spreken over de handtastelijkheden - de Britse journalist Jon Ronson noemt het in zijn boek over de digitale schandpaal 'Dit is vernederend' de neiging van mensen om 'goed te willen doen'. Maar dat heeft één risico, zegt Alphenaar: de vraag of het eigenlijk klopt, al die verhalen die nu naar buiten komen, lijkt niet meer gesteld te worden.

Ook niet door bedrijven die te maken hebben met iemand die is aangewezen als aanrander. Vanuit een reputatie-oogpunt is dat begrijpelijk, zegt Paul Stamsnijder van de Reputatiegroep. "De vraag of iets feitelijk is gebeurd of dat het enkel beeldvorming is, doet er niet altijd toe. De schijn tegen hebben kan ook schadelijk zijn voor je organisatie. Daarom kun je alleen al vanwege commotie tot actie overgaan. Iemand tijdelijk op non-actief stellen, bijvoorbeeld."

Dwang

In zijn ogen is het helemaal niet verkeerd dat bedrijven door sociale media worden gedwongen om kleur te bekennen. Het dwingt de organisaties na te denken over hun maatschappelijke rol, over de vraag waar ze moreel en ethisch eigenlijk voor staan.

Maar dat moet voorbij de #MeToo-hype gaan, waarschuwt hij. "Je moet als bedrijf ook de vraag stellen hoe je ongewenst gedrag in de toekomst gaat voorkomen. En wat voor gedrag je als bedrijf eigenlijk zelf geoorloofd vindt en wat niet."

Jan Willem Alphenaar is niet zo bang dat als de #MeToo-golf is weggeëbd op sociale media alles weer terug naar het oude gaat. "Bedrijven hebben gezien hoe genadeloos de reacties zijn op verhalen over grensoverschrijdend gedrag. Kijk naar Kevin Spacey, zijn reputatie is in één week in elkaar geklapt. Bedrijven zullen absoluut willen voorkomen zelf zo aan die schandpaal te worden genageld."

Lees ook: De schaduwkant van de seksuele revolutie blijkt wel uit #MeToo

Lees hier alles over de #MeToo-golf.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden