Bedrijven geven Roosendaal facelift

Bij strijd tegen leegstand kiest gemeente voor de zijlijn. Stedebouwkundige krijgt carte blanche.

Het Brabantse Roosendaal is niet de enige gemeente in Nederland die haar stadscentrum een forse opknapbeurt wil geven. Opvallend is wel dat de gemeente die opknapplannen niet zelf maakt. Ze zijn afkomstig van een bekende, niet-Roosendaalse stedebouwkundige en een aantal plaatselijke ondernemers. Ook bij de uitvoering is er voor de gemeente niet meer dan een plek aan de zijlijn.

De plannen voor de Roosendaalse binnenstad zijn gisteravond gepresenteerd in de Sint Jan Kerk. Winkels en de belangrijkste stedelijke voorzieningen moeten zoveel mogelijk in het centrum komen, zo luidt de kern. Om het centrum komt een ringweg met eenrichtingsverkeer. Auto's worden uit het hart van de stad geweerd, parkeren op maaiveldhoogte wordt een zeldzaamheid. De Nieuwe Markt, een groot, maar nogal kaal plein, wordt gezelliger, fleuriger en groener. De wekelijkse markt die daar nu is, verhuist naar elders. Er komen evenementen die door het bedrijfsleven worden georganiseerd. Ook het Stadskantoor krijgt een andere plek. Het busstation moet tegen de vlakte.

Roosendaal-centrum moet op de schop en het doel is de binnenstad aantrekkelijker te maken. De problemen waarmee Roosendaal worstelt zijn niet groter dan in vergelijkbare regionale centra - maar ze zijn er wel: een versnipperd winkelaanbod, leegstaande panden als gevolg van de crisis en de opkomst van internetverkopen, een teruglopend aantal bezoekers, een teruglopend aantal inwoners en een centrum dat niet uitnodigt tot een lang verblijf.

Riek Bakker - vooraanstaand stedebouwkundige bekend van haar werk in onder meer Rotterdam (de Kop van Zuid), Almere en Leidsche Rijn - hield de plannen ten doop. Omdat de verhoudingen tussen de gemeente enerzijds en ondernemers en middenstanders anderzijds niet goed waren en er dus niets nieuws van de grond kwam in Roosendaal, werd Bakker vorig jaar door de gemeente benaderd om die impasse te doorbreken: of ze plannen wilde maken voor het centrum en daarbij veel ruimte wilde geven aan 'de markt'. Ze kreeg, zegt ze in een telefonische reactie, 'min of meer carte blanche' van de gemeente. "Uniek voor Nederland", noemt ze de ruimte die ze kreeg.

Bakker, nooit bang voor onorthodoxe oplossingen, zocht nauwe samenwerking met winkelbelegger Syntrus Achmea, vastgoedinvesteerder Wereldhave, Blokker Holding en plaatselijke mkb'ers. De lokale bevolking kon op discussieavonden en via een speciale website ideeën aandragen. De gemeenteraad kan het gisteren gepresenteerde plan in principe amenderen of zelfs tegenhouden, zegt Bakker. Maar haar dringende advies is om dat niet te doen en het in zijn geheel aan te nemen.

Het onorthodoxe begin moet, als het aan Bakker ligt, een onorthodox vervolg krijgen. Ook bij de uitvoering moet de gemeente zich bescheiden opstellen. Om de vaart erin te houden en ondernemers en bewoners de ruimte te geven, moet de uitvoering in handen komen van een projectbureau. Het bestuur daarvan ('de binnenstadsorganisatie') wordt gevormd door vertegenwoordigers van ondernemers, vastgoedeigenaren, bewoners en toch een wethouder.

Bakker: "De mensen die er verstand van hebben, vormen samen de organisatie." Zij waken over de voortgang en bepalen wanneer welk onderdeel van het plan wordt uitgevoerd. Daartoe maken ze elke vijf jaar een plan. De gemeenteraad moet die plannen wel beoordelen.

En de financiën? Bakker en haar meedenkers doen de suggestie om de opbrengsten uit allerlei belastingen en heffingen (parkeergelden, onroerendezaakbelasting, reclamebelasting, marktgelden) in een grote pot te stoppen en daaruit de algemene kosten van de verbouwing van de binnenstad te betalen. Of de Roosendaalse gemeenteraad ook met die laatste vondst akkoord gaat, moet nog blijken.

De eerste kritiek op de, deels al in de Brabanste pers uitgelekte, plannen is er al. Marktkooplieden willen hun huidige stek niet kwijt en de plaatselijke SP heeft al geroepen dat de gemeenteraad te veel buitenspel staat.

Werkloosheid en leegstand
Riek Bakker (1944) is een van de bekendste stede bouwkundigen van Nederland. Haar naam is vooral verbonden aan de metamorfose die de zuidelijke Maasoever van Rotterdam vanaf het begin van de jaren negentig onderging. Bakker was van 1986 tot 1991 directeur stadsontwikkeling in Rotterdam en daarna nog twee jaar directeur van de dienst stedenopbouw en volkshuisvesting in de Maasstad. Ze was ook betrokken bij de vorming van Leidsche Rijn, de grote nieuwe wijk in Utrecht.

In 2004 richtte ze haar bureau Riek Bakker Advies op. Bakker geldt als no-nonsense, rechttoe rechtaan en onconventioneel.

Werkloosheid en leegstand
Roosendaal ligt in West-Brabant tussen Breda en Bergen op Zoom. De stad heeft 77.000 inwoners. Op een beroepsbevolking van 38.000 mensen zaten er medio vorig jaar bijna 2200 zonder werk (bijna 6 procent). De werkgelegenheid in Roosendaal is de laatste jaren licht afgenomen. Het aantal bedrijven steeg, vooral doordat veel mensen (soms noodgedwongen) voor zichzelf begonnen. De meeste mensen werken in de gezondheids- en welzijnssector, de industrie is goed voor 14 procent van de banen. Philips hoort bij de grootste werkgevers, maar de fabriek van Philips Lightning gaat in 2015 dicht. De productie gaat naar Polen. De detailhandel is goed voor 10 procent van de banen in Roosendaal. De leegstand van winkels en kantoren bedraagt zo'n 15 procent.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden