Bedrijft Ploumen symboolpolitiek met haar 50 miljoen voor Afrika?

null Beeld ANP
Beeld ANP

Je kunt boten lek steken om een vluchteling te beletten de Middellandse Zee over te steken. Je kunt ook zien of je hem aan een baan kunt helpen in eigen land. Dan zal hij er niet over peinzen om een levensgevaarlijke tocht naar Europa te ondernemen, maar blijft hij lekker thuis bij 'het meisje met wie hij eigenlijk wil trouwen'.

Lidwien Dobber

Met die gedachte in het hoofd, meldde minister Ploumen voor buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking vanmorgen dat ze geld uittrekt om te investeren in de Afrikaanse economie. "Ik zal in mijn begroting 50 miljoen euro vrijmaken om meer perspectief te creëren in Noord-Afrika", schrijft ze in een ingezonden stuk in de Volkskrant.

Weggegooid geld
Het plan zorgt voor beleefd opgetrokken wenkbrauwen en onverbloemde hoon. Hoogmoed! Symboolpolitiek! Alsof je de Afrikaanse economie vlottrekt met 50 miljoen euro. Weggegooid geld bovendien. Geef ze centen en ze bouwen alleen maar meer bootjes.

De minister is die kritiek deels voor. In de krant vanmorgen zegt ze dat ze snapt dat zij met die paar miljoen het verschil niet gaat maken. Ze zit vandaag aan tafel met haar Europese collega's om het vluchtelingenbeleid te bespreken. Haar plan is vooral bedoeld om hun gedachten een andere kant op te sturen.

Kern van het probleem
Moet de discusie gaan over het onklaar maken van bootjes - heel erg vanuit ons Europeanen geredeneerd, vindt Ploumen, wij willen het Afrikaanse probleem niet op ons bordje - of over de kern van het probleem, te weten armoede en het ontbreken van ieder perspectief op verbetering?

'Een signaal', noemt ze haar 50 miljoen zelf. Al hoopt ze op meer dan alleen een goede discussie. Wellicht trekken haar collega's ook de portemonee, zegt ze. Gezamenlijk kunnen de Europese landen wél een deuk in een pakje boter slaan.

Geen nieuw geld
Dat ze de indruk wekt dat ze er zelf 50 miljoen voor uittrekt, is wat ongelukkig. Het kabinet waar zij deel van uitmaakt heeft stevig bezuinigd op ontwikkelingssamenwerking en er komt nu geen nieuw geld bij.

25 miljoen haalt Ploumen uit het fonds opkomende markten, bedoeld om mkb'ers te steunen die in den vreemde ondernemen en van de bank geen lening krijgen. Het geld is over; er zijn minder aanvragen binnengekomen dan wel gehonoreerd dan er middelen waren.

De andere helft komt uit het Dutch Good Growth Fund. Dat fonds bestaat nu bijna een jaar en is bedoeld om mkb'ers, in Nederland én in Afrika, Azië en Zuid-Amerika, met kennis en leningen te helpen een zaak op te zetten in een ontwikkelingsland. Voorwaarde voor die hulp is dat de kleine ondernemers zorgen voor banen en voor kennisoverdracht.

In dat fonds zat vorig jaar 100 miljoen euro. Daarvan is 18 miljoen niet gebruikt, omdat er minder aanvragen zijn goedgekeurd dan er geld in kas was. Dit jaar - en volgend jaar - is er 150 miljoen beschikbaar en in 2017 zelfs 300 miljoen. Ergens uit al die miljoenen plukt de minster er 25 en bestemt die voor haar nieuwe plan.

Noordelijke helft Afrika
Het geld moet ten goede komen aan Noord-Afrika, schijft de minister. Maar de mensen die de Middellandse Zee oversteken, komen van verder: vooral uit Eritrea, Somalië, Nigeria en Syrië. Navraag bij het ministerie leert dat Noord-Afrika moet worden gelezen als de noordelijke helft van het continent. Dus zou een ondernemende Eritreër ook kans maken. Maar of die 50 miljoen echt wordt geoormerkt voor 'Noord-Afrika' is nog niet duidelijk.

Je kunt de stap van Ploumen symboolpolitiek noemen. Ook omdat onderzoek inderdaad laat zien dat een toename van welvaart in migratielanden inderdaad leidt tot een grotere groep die zijn koffers pakt. Het lost het probleem dus niet op. Daarnaast zijn er wel effectievere manieren om de economische situatie in Afrikaanse landen te verbeteren.

Volgens de Afrikaanse Unie loopt het continent jaarlijks 50 miljard dollar mis omdat geld illegaal uit Afrika wordt weggesluisd. Corrupte ambtenaren zijn daar schuldig aan, georganiseerde misdaad ook, maar 'de grootste boosdoeners', aldus de Unie, zijn multinationals. Die sluiten bijvoorbeeld lucratieve belastingdeals met Europese landen. Maak daar een einde aan en het continent kan beter voor zijn burgers zorgen.

Ten gunste van Ploumen: ze heeft in ieder geval een element aan de discussie over de bootvluchtelingen toegevoegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden