Bedding van de Moldau ligt in 'Mijn Vaderland'

Steevast staat het stuk hoog in de jaarlijkse lijst van populairste klassieke stukken bij Classic FM: ’De Moldau’ (’Vltava’) van Bedrich Smetana. Daar kun je schamper over doen, maar voor menigeen betekende het beeldende symfonische gedicht over een rivier, gevolgd vanaf de bron tot aan de uitmonding in de Elbe, een heerlijke entree in de klassieke muziek. Mij verging het, dankzij een ondernemende muziekleraar niet anders.

Nóg zie ik het leerboek voor me waarin met tekeningetjes de structuur van de compositie, de loop van de rivier gevolgd werd. De simpele grafische tekentjes waren een middel om door te dringen in de toen voor mij ondoordringbare ’geheime codes’ van een partituur.

Muziek was bij ons op school een keuzevak, en dus niet verplicht. Dat ik er toch naar toe ging zegt waarschijnlijk iets over genen of aanleg. Voor ik het wist stond ik oog in oog met componist Aram Katsjatoerian. Die dirigeerde in Antwerpen zijn Tweede symfonie en zijn Pianoconcert, en onze muziekleraar loodste ons een repetitie binnen, waarna we de grote man ontmoetten. Bezweet, maar zwierig (zo dirigeerde hij trouwens ook) zette hij zijn voornaam voor mij op een al even bezweet papiertje. Een jaar later was hij dood, mijn leven met muziek definitief begonnen.

Tijdens de lessen vertelde onze muziekleraar dat we ’De Moldau’ niet los mochten zien van vijf andere symfonische gedichten, die samen ’Má vlast’ (Mijn vaderland) vormden. De enige juiste plek voor ’De Moldau’ is in die grotere bedding en zo alleen wil Nikolaus Harnoncourt het uitvoeren. Dat deed hij donderdag wonderbaarlijk met het Koninklijk Concertgebouworkest.

Vanaf het magische begin met twee ver uit elkaar staande harpen, tot aan het moment waarop het strijdlied van de Hussieten gecombineerd wordt met de klanken van de burcht Vysehrad liet Harnoncourt horen dat we hier te maken hebben met niets minder dan een meesterwerk. ’De Moldau’ werd geschreven in 1876, het jaar van de première van ’Der Ring des Nibelungen’. Ook daarin gaat het over sagen, geschiedenis en natuur: ’Siegfrieds Rheinfahrt’, het ’Waldweben’. De natuurstukken ’Moldau’ en ’Uit Bohemens bossen en velden’ zijn het populairst gebleven, maar een hele cyclus, mét de geschiedenisstukken, is zeer aan te bevelen. Zeker als Harnoncourt de reisleider is. U kunt er morgenmiddag nog heen, of u zet gewoon Radio 4 aan.

Intussen zwom ik van de Moldau de Elbe in, en nog veel verder. Maar die twee dartele spetter-beekjes waarmee ’De Moldau’ begint, vormen ook mijn bron.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden