Column

Baudet vult de leegte met een zelfgebrouwen godloos christendom, zonde is dat

Woensdagavond spoedde ik me na afloop van een lezing in Alblasserdam zo snel mogelijk naar huis, voor een televisiedebat dat ik liever niet zou gaan zien en waarvan ik vond dat het helemaal niet uitgezonden moest worden.

Maar eerst die lezing. Ik had daarin geprobeerd een verband te leggen tussen de terugkerende affaires bij ondernemingen en instellingen, de ervaring van mensen dat ze in hun werk geen ruimte krijgen om hun eigen bezieling vorm te geven, en de toestand in de politiek. Want de technocratische leegte die daar lange tijd heeft geheerst, komt voort – ik zet nu even hele grote stappen – uit iets soortgelijks: het idee dat economische wetten, die neutraal en amoreel zijn, het openbare leven bepalen. En dat iedereen zijn eigen gedachten mag hebben over de diepere bedoeling van een en ander, maar dan wel graag in zijn vrije tijd.

Het ‘einde van de geschiedenis’, zoals de overwinning van het liberalisme na de val van de Muur heette te zijn, maakte alle publieke ideologie overbodig. Politiek was alleen nog management, wie last van visie had, moest naar de oogarts. Het zielloze bestuur dat daar uit voortkwam, verklaart deels de opkomst van de populisten; zij bieden geen koopkrachtplaatjes, maar een verhaal waar je in kunt geloven, dat je het gevoel geeft deel uit te maken van iets groots. De beste beschaving aller tijden!

Beschavingsijver

Hoe gemakkelijk dit kan ontsporen, bleek wel uit het debat dat ik liever niet had gezien. Ik beperk me tot twee dieptepunten, er waren er vele. Het eerste was het onder één noemer brengen van Napoleon, Hitler en de ‘machtswellustelingen’ Van Rompuy & Juncker, door Baudet. Het tweede was het voortdurend tegen elkaar opbieden in het tegenhouden van ‘de Syriërs’. Rutte wilde hekken om Europa, Baudet hekken om Nederland. Geen van beiden besteedde ook maar een seconde aan de oorlog in Syrië, het woord ‘vluchteling’ namen ze niet in de mond.

Van beschavingsijver naar troebel water – het kan snel gaan. Toch zag ik een zekere overeenkomst tussen wat ik een technocratische leegte noem en wat Baudet omschrijft als de lege vrijheid van het moderne liberalisme. Nee, dat deed hij niet in dat debat, maar in zijn veelbesproken stuk over Michel Houellebecq, een interessant, maar uiteindelijk ook treurig stuk. “Wij zijn vrij,” aldus Baudet, “en wij zijn blij dat we vrij zijn. Maar we zijn ook bedroefd, fundamenteel ontworteld, altijd zwervend, nooit thuis, nooit veilig, verbannen uit de tuin waarvan we ons vaag herinneren dat we er woonden.”

Mij deed deze klacht denken aan de woorden van Nietzsche: “God is dood, en wij hebben hem vermoord.” We zijn vrij, maar waartoe? Baudet lijkt te zoeken naar een vervanger van de Allerhoogste, maar kan hem nergens vinden. “Het christendom is fantastisch,” zei hij tegen de NRC. “Het lukt me alleen maar niet erin te geloven.” En dus vult hij het vacuüm met een zelfgebrouwen godloos christendom, waarin de eigen natie en de eigen cultuur heilig zijn, en anderen de duivel. Zonde is dat.

Correctie: in de oorspronkelijke versie van dit artikel stond ‘Verhofstadt’ , waar Thierry Baudet ‘Van Rompuy’ zei.

Drie keer per week schrijft Stevo Akkerman een column waarin hij de ‘keiharde nuance’ en het ‘onverbiddelijke enerzijds-anderzijds’ preekt.

Lees ook:

Rutte versus Baudet: al werd je er soms naar van, uitzonderlijke tv was het wel

Als jong meisje besloot ik na een eerste slechte ervaring nooit meer naar horrorfilms te kijken: waarom jezelf die stress en die hartkloppingen aandoen? Toch heb ik woensdag het debat tussen Rutte en Baudet uitgezeten. Al werd je er soms naar van, uitzonderlijke tv was het wel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden