Batasuna net zo oud als Spaanse democratie

* De coalitie van radicale Baskische nationalisten Batasuna ('eenheid' in het Baskisch) wordt algemeen beschouwd als de politieke arm van de terreurbeweging Eta. De organisatie zelf ontkent die link, maar in de jaren negentig, toen de partij nog Herri Batasuna heette, was de verkiezingsleus: een stem op HB is een stem op Eta.

De partij is opgericht in 1978, tijdens de overgang van Spanje naar de democratie, uit een fusie van links-radicale Baskische partijen. De partij wijst deelname aan de Spaanse democratie af, en strijdt, net als Eta, voor een vrij Baskenland dat bestaat uit het huidige Spaans Baskenland, Navarra en Frans Baskenland.

De partij zegt de terroristische acties van Eta te betreuren, maar veroordeelt die niet. Ze zijn een uitvloeisel van het Baskische conflict, stelt Batasuna. Eta ziet de 'onderdrukking' door Spanje en Frankrijk, de landen die verhinderen dat Baskenland een vrije natie kan worden, als oorzaak van het geweld. Op politieke bijeenkomsten wordt altijd aan Eta gerefereerd, de gevangenen en de gevallenen. Kernpunt van het partijprogram is de erkenning van het recht op zelfbeschikking, 'hoeksteen voor een vredesscenario'.

De Spaanse autoriteiten probeerden het met alle middelen te voorkomen, maar het Hooggerechtshof legaliseerde de partij in 1986. Hetzelfde hof liet 23 partijleiders in 1997 voor zeven jaar opsluiten, wegens samenwerking met een gewapende groepering. Dat gebeurde nadat HB op een verkiezingsbijeenkomst een video had gedraaid met beelden van Eta-leden. Het Constitutioneel Hof draaide het vonnis evenwel in 1999 weer terug.

Bij de verkiezingen van vorig jaar verloor de partij zeven van de veertien zetels in het Baskische parlement, dat huist in Vitoria. Dat had alles te maken met de hervatting van het geweld door Eta, nadat de beweging eind 1999 haar bestand had opgezegd. De partij heeft 62 burgemeestersposten en in totaal 890 gemeenteraadsleden. De gekozenen mogen hun termijn uitzitten maar zijn niet herkiesbaar als het verbod van de partij overeind blijft. In juni was er een splitsing in de partij: leden die tegen de geweldscampagne zijn gingen door onder de naam Aralar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden