Bastaardmuziek noemen ze het: een mix van muziekculturen. De Nazaten improviseren erop los. Als er maar bij gedanst wordt.

De Nazaten is van oorsprong een wereldblaasorkest dat zich in eerste instantie toelegde op koperblaastradities van Afro-Surinaamse origine en als looporkest gaandeweg repertoire in zich opzoog van processiemarsmuziek uit New Orleans tot bollywood-deuntjes uit New Delhi. Vorig jaar speelden ze een succesvolle tournee in Suriname, waarbij werd teruggegrepen op het traditionele Surinaamse dansrepertoire uit de jaren zestig, zeventig, de zogenaamde bigi poku, en een gesmeerde mix van kaseko en gamelan aanleiding gaf tot lovende recensies in de kranten.

door ARMAND SERPENTI

Percussong, hun nieuwste project dat vrijdag bij Jazz International Rotterdam wordt gespeeld, is een uitvloeisel van de ervaringen die de band in Suriname opdeed. Dit keer geen samenwerking met een gamelanorkest, maar wel veel Afro-Surinaamse invloeden uit de kawina, bigi poku en kaseko, met een prominente rol voor het slagwerk.

Slagwerker Gregory Kranenburg: ,,Kaseko komt voort uit de kawina, percussiemuziek uit de binnenlanden van Suriname, gespeeld op West-Afrikaans slagwerk. Onder invloed van de militaire kapel werd de kawina steeds vaker gespeeld op westerse instrumenten als de snaredrum en grote trom, en uitgebreid met blaasinstrumenten. Later kwamen daar toetsen en zang bij en ontstond de kaseko in zijn huidige vorm. Bigi poku is een vorm van kaseko, maar dan zonder zang en elektrische instrumenten en wordt sinds medio vorig eeuw nauwelijks meer uitgevoerd.''

,,Al deze stijlen zijn op de eerste plaats bedoeld om op te dansen. Improvisaties in de kaseko en bigi poku zijn voorbehouden aan de melodie-instrumenten, terwijl de ritmesectie strak blijft vasthouden aan de beat. Met Percussong willen wij daarentegen ook de slagwerkers laten improviseren. Dansbare luistermuziek noemen we het; je kunt erop dansen of luisteren naar wat er allemaal improvisatorisch plaatsvindt.''

,,Naast mijzelf op de drumkit hebben we Carlo Hoop op conga's en percussie. Hij is dé meester van het Afrikaanse aandeel in het slagwerk. Chris Semmoh is sinds onze Suriname-tournee aan de bezetting toegevoegd. Hij bespeelt de skratji, een grote trom op een schraag, een typisch Surinaams instrument dat vermoedelijk werd geïntroduceerd door de Nederlandse troepenmacht. De leden van de militaire kapel maakten in hun vrije tijd dansmuziek, waarbij de grote trom syncopisch werd bespeeld in tegenstelling tot het rechttoe rechtaan gedreun dat het officiële repertoire kenmerkte. Zodoende heeft de skratji zich geleidelijk aan een plaats verworven in de Surinaamse dansmuziek. Met welgeplaatste accenten strooit de skratji-speler de dansbeats door de muziek. Chris kent alle patronen met hun variaties en kan de skratji in de meest uiteenlopende muzikale contexten bespelen. Hij is dan ook heel geschikt voor een solerende en improviserende rol.''

,,De arrangementen worden bedacht vanuit het slagwerk. De percussionisten zetten de route uit en ontmoeten op verschillende stations de blazers. Ik ben heel benieuwd hoe dit concept zich gaat ontwikkelen, want er zijn maar weinig voorbeelden van bands die op deze wijze te werk gaan.''

Volgens saxofonist Klaas Hekman is het daarbij niet zo dat de blazers zomaar verder borduren op de ritmes van de slagwerksectie. ,,Het kan zomaar gebeuren dat ze iets spelen dat daar helemaal haaks op staat. Zoals bijvoorbeeld een trio voor basklarinet, bassax en tuba, of een koraal dat tegenover een congastuk van Carlo Hoop wordt geplaatst, waar onze Surinaamse nestor van de bigi poku, altsaxofonist Carlo

Jones, vervolgens weer in een kaseko-ritme op gaat soleren. Wat we precies gaan doen is nog niet helemaal zeker, de ideeën moeten nog groeien tijdens de repetities.''

,,Belangrijk onderdeel is in elk geval de multi-inzetbaarheid van de spelers; dat geeft de muziek extra kleur en karakter. Naast de bassax speel ik bijvoorbeeld ook op piccolo en sopraansax, Keimpe de Jong ruilt zijn tenor- en sopraansax zo nu en dan in voor de contra-altklarinet en tubaïst Patrick Votrian zal laten horen dat hij ook de weg kent op trombone en sousafoon. Dit experimenteren met klanklagen is natuurlijk weer iets anders dan het spelen van pure Afro-Surinaamse dansmuziek; je bent dan aan het zoeken naar timbres en zodoende weer helemaal bezig met improvisatiemuziek.''

,,We gaan ook aan de slag met de klank van het slagwerk. Conga's, drumkit en skratji vormen de basis, maar hun bespelers nemen ook andere percussie-instrumenten ter hand, waaronder traditionele kawina-instrumenten en waarschijnlijk ook door een Rotterdamse muzikant nieuw ontworpen houten drums. Deelname van gastmuzikant Lesley Joseph op steelpan moet daarbij een belangrijke brug slaan met de melodie-instrumenten.''

In de cultureel promiscue verwekte bastaardmuziek van de Nazaten bedrijven lippen en vingers geïmproviseerd hun liefde voor overspel op instrumenten uit het wereldorkest. De skratji-speler heeft bovendien een goede zangstem, kent heel wat traditionele Surinaamse nummers en krijgt als belangrijkste voorzanger op typisch West-Afrikaanse wijze van de bandleden in koor een antwoord op de vraag: is dit dans-, luister- of toekomstmuziek?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden