Basisinkomen: meer zekerheid en vrijheid

ARBEIDSMARKT | Nederland is rijp voor een nieuw sociaal systeem, betogen Alexander de Roo en Johan Luijendijk. Er moet serieus worden gedacht aan invoering van een basisinkomen.

De Zwitsers stemmen morgen over het basisinkomen. Nederlanders kunnen ook hun stem laten horen door het burgerinitiatief basisinkomen2018 te tekenen. Bijna 50.000 mensen hebben dat al gedaan. In Finland begint de rechtse regering een proef. In Nederland gaan in elk geval Utrecht, Groningen, Tilburg en Wageningen proeven doen met regelarme bijstand. Veel andere gemeenten willen ook experimenteren.

Een peiling van Maurice de Hond laat zien dat 40 procent van de Nederlanders een basisinkomen wil, 45 procent tegen is en 15 procent het nog niet weet. Over heel Europa is zelfs 64 procent voor, volgens een recente peiling. Deze week nam in Canada de liberale regeringspartij van Trudeau een motie aan voor het basisinkomen. Kortom het basisinkomen krijgt steeds meer voorstanders! Hoe komt dat?

Het huidige sociale systeem kraakt in zijn voegen. Vroeger had je 5 jaar WW. Tijd genoeg om een nieuwe baan te vinden. Nu moet een werkloze ICT'er na twee jaar zijn huis verkopen. Er zijn twee miljoen mensen met onzekere flexbanen en ongeveer 15 procent van de zzp'ers is dat tegen wil en dank. Plus 600.000 officiële werklozen en bijna 500.000 mensen in de bijstand. Kortom 3 miljoen volwassen vormen het precariaat van Nederland. 5 miljoen mensen hebben nog een reguliere baan. Een deel is ontevreden, maar durft niet te veranderen. Met een basisinkomen durven zij dat wel. Volgens wetenschappers van de universiteit Oxford staat de helft van de reguliere banen de komende 20 jaar op de tocht.

De banenplannen van de overheid hebben miljarden gekost en werken niet. Bovendien wordt heel veel belangrijk werk nu niet als werk gezien en dus niet betaald. Denk aan de helft van de Nederlanders die vrijwilligerswerk doet.

Gezondheidszorg

Deze ontwikkelingen maken begrijpelijk dat Nederland rijp is voor een nieuw sociaal systeem. Met een basisinkomen krijgt iedereen meer zekerheid en meer vrijheid. Met een (kleine) deeltijdbaan ga je er direct financieel op vooruit. Nu moet je al je extra verdiensten weer inleveren. Ook mensen met een vaste baan krijgen meer vrijheid om hun eigen leven in te delen.

Met een basisinkomen voor iedereen zal de arbeidsmarkt flexibeler zijn. Mogelijk dalen ook de kosten van de gezondheidszorg. Bij een experiment in Canada in de jaren zeventig van de vorige eeuw daalden deze kosten met een kleine 10 procent.

Een flexibeler arbeidsmarkt, meer vrijheid voor mensen om zelf hun leven in te richten en een dikke streep door stigmatiserende controles en bureaucratie.

Het basisinkomen moet hoog genoeg zijn om bescheiden van te kunnen leven. Wij pleiten voor een bedrag van euro 1100 per maand. Is dat wel betaalbaar? Als gekozen wordt om de belasting op milieuvervuiling, consumptie, vermogens en weggesluisde winsten (Panama Papers) te verhogen en nieuwe instrumenten zoals een zeer kleine heffing op financiële transacties in te voeren, ontstaat er voldoende financiële ruimte voor het basisinkomen. De WRR zou hier een studie aan kunnen wijden.

Waar een wil is, is een weg. Laat de Tweede Kamer zo snel mogelijk een serieus debat over het basisinkomen houden en niet achter de feiten aan blijven lopen. Het fundament voor arbeidsmarkt en sociale zekerheid van de 21e eeuw is immers al bekend.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden