Basisinkomen kan ramp voorkomen

TIKE VAN DER EIJKPAULA TEUTSCHER en LEZERS UIT DRIEBERGEN

Deze week heeft minister Asscher zich uitgelaten over het te verwachten banenverlies door de robotisering. Dit zal leiden tot een nog grotere inkomensongelijkheid. Volgens de minister moet er dan ook grondig iets in ons maatschappelijke stelsel veranderen: "Als robotisering leidt tot verdringing van laagbetaald werk en een scheve inkomensverdeling, dan moeten we dat pareren om de economie en samenleving gezond te houden".

Ons fiscaal stelsel zou moeten veranderen, er zouden 'nieuwe instrumenten' gevonden moeten worden voor een samenleving waarin zo weinig mensen loonbelasting betalen.

Een goed voorbeeld van zo'n nieuw instrument zou een onvoorwaardelijk basisinkomen voor iedereen boven de 18 jaar kunnen zijn. Wanneer we in plaats van alle uitkeringen (bijstand, AOW, toeslagen, kinderbijslag) een onvoorwaardelijk basisinkomen zouden uitkeren, zou een substantieel deel van het basisinkomen al gefinancierd zijn. Daarbij komt nog de besparing van het ambtenarenapparaat dat niet meer al deze uitkeringen met gecompliceerde regelgeving hoeft uit te voeren.

Fiscaal komt het erop neer dat er geen belasting meer geheven wordt op arbeid - voor werkgevers veel aantrekkelijker om mensen in dienst te nemen - maar op consumptie. Verhoging van de btw op luxegoederen en herinvoering van vermogensbelasting maakt het tot een haalbaar stelsel.

Dit betekent wel dat werk een heel andere plek in ons leven gaat innemen. Nu denken wij nog dat werken zaligmakende is voor inkomen, status of identiteit. Politici hebben het vooral over het probleem van de werkeloosheid. Uit pilotstudies (Canada, Zwitserland) blijkt echter dat een basisinkomen niet betekent dat mensen niet meer zouden gaan werken en inactief worden; werken werd een breder begrip. Het kon ook betekenen: studeren, tijd voor je (klein)kinderen hebben, mantelzorger zijn, kunstenaar zijn, eindelijk het werk kiezen dat echt bij jou past, betaald of onbetaald.

Wat hadden we veel geld over voor de banken die in 2008 dreigden om te vallen. Er moest immers een grote ramp voorkomen worden. De komst van robots kan een grotere ramp betekenen door de toename van ongelijkheid in inkomensverdeling: de grote massa armen kan dat wat er geproduceerd wordt niet meer kopen waardoor de economie instort.

undefined

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden