'BASIC INSTINCT'

Het filmfestival van Cannes begint vandaag met de Europese premiere van 'Basic instinct', de geruchtmakende Hollywoodproduktie van 'daring Dutch director' Paul Verhoeven. Vanaf morgen is 'Basic instinct' ook in 74 Nederlandse bioscopen te zien en kan het publiek zelf gaan bekijken of de commotie rond Verhoevens erotische thriller terecht is.

HANS KROON

Drijvende kracht achter de heibel waren Amerikaanse homo-activisten. Ze meenden dat Verhoeven lesbiennes slechts met moord en doodslag associeert en gingen over tot een strafexpeditie. De activisten verstoorden de buitenopnamen met gefluit, dreigden de Oscar-uitreiking in de war te sturen en deelden pamfletten uit waarin de plot verraden werd. Die acties werkten averechts. De media sprongen er boven op, het publiek werd nieuwsgierig en 'Basic instinct' bracht in Amerika al zo'n 75 miljoen dollar op.

De door dit alles hoog gespannen verwachtingen weet 'Basic instinct' helaas niet in te lossen. Verhoeven klaarde met deze film niet meer dan een vakmatig goed verzorgde maar verder aan alle kanten rammelende routine-klus.

Grootste makke van 'Basic instinct' is het onhandige scenario, waarvoor Joe Eszterhas drie miljoen dollar (een record!) opstreek. Zijn verhaal begint met de moord op een voormalige popster. Vastgebonden aan een zijden sjaal op zijn met sperma en cocaine besmeurde bed, is hij met een ijspriem afgeslacht.

Rechercheur Nick Curran (Michael Douglas) leidt het onderzoek. Hij heeft een onbevredigend seksleven en is erg agressief. Zo heeft hij in functie drie toeristen gedood. Sindsdien wordt hij 'Shooter' genoemd. Al gauw verdenkt Nick Catherine Tramell (Sharon Stone), de minares van de popster.

Deze blonde schoonheid is schatrijk, gaat om met criminelen en nachtvlinders, windt iedereen - ook Nick - om haar vingers en schrijft detectives. De daarin beschreven moorden worden altijd ook in de werkelijkheid begaan. Voor haar nieuwe roman 'Shooter', waarin een rechercheur vermoord wordt, staat Nick model.

Hoewel het hem zijn leven kan kosten, kan Nick de verleiding niet weerstaan een relatie met zijn verdachte te beginnen. Seks en dood zijn in 'Basic instinct' nauw verbonden. Zal Nick met zijn leven boeten voor zijn begeerte, is de vraag die de spanning er in moet houden.

Eszterhas begaat de onvergeeflijke fout deze spanning te vroeg te neutraliseren. Al gauw laat hij Nick ongestraft 'de wip van de eeuw' met Catherine maken. Al even snel last hij een scene in die zonneklaar maakt dat Catherine best een jofele meid is, die nog geen vlieg - laat staan een mens - kwaad doet.

Daarna moet Esterszhas zijn toevlucht wel tot lapmiddelen nemen. Om haar toch verdacht te houden, speelt hij Catherine te pas en vooral te onpas een ijspriem in handen. Ook laadt hij de verdenking op anderen en dwingt hij Nick allerlei dwaalsporen te volgen.

Wat als een erotische thriller begon, verwordt zo tot een rommelige 'whodunit' die geen moment boeit, daar de een beetje attente kijker al na zo'n veertig minuten in de smiezen heeft wie de moordenaar is.

Verhoeven heeft dit krakkemikkige scenario niet kunnen redden. Hij pept het alleen maar wat op met sensationele extra's en gewaagde grollen, die voortvloeien uit zijn cynische kijk op het menselijk bedrijf. Dat de mens volgens hem een opportunist is die slechts seksueel genot najaagt, wrijft hij de kijkers ook in deze film krachtig onder de neus.

'Basic instinct' bevat voor Hollywood ongekend ruige en blote neuk-scenes en ongehoord platte en cynische dialogen. De alles durvende Hollandse regisseur gaat zelfs zo ver de kijker even een blik te gunnen op het vrouwelijke orgaan dat het uiteindelijk doel van het mannelijk begeren heet te zijn.

Verhoevens - soms best vermakelijke - pikanterieen, en zijn - soms best met flair geuite - fixatie op seks maken van 'Basic instinct' uiteindelijk alleen maar een nog beperktere film dan hij door zijn gammele scenario al is. De hoofdfiguren bijvoorbeeld, worden er letterlijk en figuurlijk door plat gedrukt.

Catherine is alleen maar een 'lustgodin' die alles neukt (man en vrouw), slikt en snuift wat haar geil maakt, Nick slechts een frustraat die - al riskeert hij zijn leven en al moet hij er geweld voor gebruiken - ook aan zijn gerief zal en moet komen.

'Basic instinct' is door dit alles een met kunst- en vliegwerk en veel toeters en bellen opgetuigd misbaksel. Alleen al daardoor zijn de protesten van de Amerikaanse homo-beweging wat overspannen. Ze zijn dat ook doordat homoseksualiteit in 'Basic instinct' een volstrekt ondergeschikte rol speelt en doordat Verhoeven iedereen - en echt niet alleen homo's - reduceert tot een amorele jager op (seksuele) kicks die hoe dan ook en door wie dan ook bevredigd dienen te worden.

In 74 bioscopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden