Bas Eickhout (nr. 18): Voor milieu moet je in Europa zijn

Bas Eickhout. Foto © Jörgen Caris

In de Nederlandse politiek speelt het milieu geen rol meer. Maar waarom zou je je druk maken over 16 miljoen mensen, als je een half miljard Europeanen kan bereiken?

Het zal de gemiddelde Nederlander misschien verbazen, maar het verschil maak je in Europa. Zeker als het gaat om het milieu. Dat is de stellige overtuiging van Europarlementariër Bas Eickhout van GroenLinks. "Je bereikt in één keer een half miljard mensen met het beleid dat je maakt. Dat is veel meer dan 16 miljoen Nederlanders", zegt Eickhout. "Bovendien wordt Europa door de Verenigde Staten en China nog altijd gezien als koploper als het gaat om het klimaat. Over de Nederlandse politiek kan ik dat niet meer zeggen."

Eickhout is de eerste Europarlementariër die volgens het panel een plek verdient in de Duurzame100. De GroenLinkser heeft dit jaar behoorlijk veel voor elkaar gekregen. Hij is woordvoerder op het gebied van klimaat voor de fractie van de Groenen, een samenwerkingsverband van 35 partijen uit Europa.

Tevens is Eickhout rapporteur voor de klimaatcommissie van het Europees parlement. Deze commissie pleit bijvoorbeeld voor het terugdringen van broeikasgassen met 30 procent in 2020, in plaats van de huidige 20 procent die Europa zichzelf ten doel heeft gesteld. "Het vergt natuurlijk veel lobbywerk, maar uiteindelijk kan je best veel bereiken in Europa."

Milieu is Eickhout met de paplepel ingegoten. "Ik ben opgegroeid in de jaren tachtig, toen de milieubeweging nog een begrip was. Op de lagere school hield ik al spreekbeurten over bedreigde diersoorten." Na zijn studies milieu- en scheikunde ging Eickhout eerst werken bij het RIVM en vervolgens bij het Planbureau voor de Leefomgeving. "In die tijd kwam ik al regelmatig in Europa om klimaat- en energieonderzoek te doen. Het waren momenten dat ik bij mezelf dacht: ik kan oud en cynisch worden, of aan de andere kant, binnen de politiek, dingen proberen te veranderen."

Dat lukt beter in Europa dan in Nederland. "Zeker met het huidige kabinet dat duurzaamheid negeert. Laat ik een voorbeeld geven. De ecologische hoofdstructuur (verbindingszones tussen verschillende natuurgebieden, red.) is een Nederlandse uitvinding. Europa heeft dat idee gekopieerd. En nu is het nota bene de Europese Unie die Nederland op de vingers moet tikken omdat staatssecretaris Bleker weigert de EHS in stand te houden."
Het is een trieste constatering, maar Nederland vervult volgens Eickhout al lang niet meer de voortrekkersrol die het ooit had op milieugebied. "Denemarken, Duitsland, Groot-Brittannië en zelfs Frankrijk hebben Nederland ingehaald. Als het gaat om milieubeleid zit Nederland tegenwoordig vaker in het kamp van de conservatieve Polen. Ik krijg regelmatig opmerkingen van collega-Europarlementariërs die er niets van snappen."

Eickhout wijt het conservatisme onder meer aan de zware industrie in Nederland die het milieubeleid stelselmatig tegenwerkt. "Tata Steel en Shell hebben veel invloed. Ook de Rotterdamse haven blijkt een goede lobbyist in Den Haag."

Eickhout beaamt dat de zware industrie binnen de Europese Unie ook veel in de melk te brokkelen heeft. "Maar de verhoudingen zijn eerlijker. Je hebt enerzijds de staalbedrijven, maar anderzijds zijn het Philips en Unilever die vragen om een streng klimaatbeleid. De laatste twee bedrijven zijn voorlopers als het gaat om duurzaamheid. Die rol willen ze graag op zich nemen, want het is commercieel interessant. Maar ze willen tegelijkertijd zeker weten dat er wettelijke kaders komen, met name voor de bedrijven die zich niets aantrekken van CO¿-uitstoot of grondstoffenschaarste. Die duurzaamheidslobby vindt niet in Den Haag plaats, maar in Europa. Want topman Paul Polman van Unilever weet dat hij daar het meest voor elkaar kan krijgen."

Toch zien veel Nederlandse burgers niet goed wat voor concrete maatregelen Europa neemt. "Dat klopt, het debat in Europa is veel inhoudelijker, het gaat niet om de poppetjes. Kennis wordt hier ook meer gewaardeerd dan in Nederland. Dat komt omdat de media er niet bovenop zitten. Je hebt alle ruimte om eindeloos over inhoudelijke onderwerpen te discussiëren."

"Er wordt wel degelijk veel concreet beleid gemaakt. Denk bijvoorbeeld aan de emissiehandelsmarkt." Dat is een systeem waarin bedrijven een x-aantal rechten krijgen toebedeeld voor het uitstoten van broeikasgassen. Stoten ze meer CO¿ uit, dan worden ze gestraft in de vorm van bijvoorbeeld geldboetes. "Het is dus niet zo dat het Europees beleid niets voorstelt. Als lidstaten zich er niet aan houden, heeft dat wel degelijk consequenties. Hetzelfde geldt voor het aandeel duurzame energie. Nederland heeft Europa belooft om in 2020 14 procent van de energie schoon op te wekken. De kans lijkt bijzonder groot dat we door Europa op de vingers worden getikt."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden