Bas&Bos kijken tv

Wat een prima mensen zijn die officieren van justitie eigenlijk. In de nieuwe vierdelige reportageserie 'De Aanklagers' (Vara) van Coen Verbraak klonken ze open en eerlijk, als rechtvaardige strijders tegen de misdaad.

Ik was er verbaasd over en dat verbaasde me. Kennelijk heb ik een heel ander beeld van aanklagers. Meer als deurwaarders. Regelnichten. Nooit de sympathieke partij in misdaadseries. Neem 'Penoza': een criminele familie als favoriet, een aardige rechercheur, maar die officier van justitie Justine de Heer (Jacqueline Blom)... wat een vals mens. Haar doel heiligt alle middelen.

In 'Flikken Rotterdam' was de officier (Huub Stapel) een goede maar drammerige leider van het onderzoeksteam. 'Eerst bewijs, dan aanhoudingen.' De flamboyante rechercheurs wilden actie en vonden zijn regeltjesmentaliteit maar irritant.

Na 'De Aanklagers' zie ik in hoe onterecht dat onsympathieke beeld is.

Officieren van justitie zijn degenen die besluiten of en wanneer mensen vervolgd worden, en welke straf ze riskeren. De geportretteerde aanklagers werken zorgvuldig en gedreven. Zij willen geen boefjes vangen; ze zitten er voor de waarheidsvinding, tegen de misdaad. ("We strijden niet tegen Jantje, maar tegen de daad die Jantje heeft gepleegd.")

Coen Verbraak volgt negen openbaar aanklagers bij verschillende parketten. Liquidaties, drugsproductie, mensenhandel, jihad, de grote strafzaken komen voorbij. De opzet lijkt een beetje 'Kijken in de Ziel'-plus: indringende interviews op thema door elkaar gemonteerd, nu verrijkt met reportage-elementen.

Verbraak 'mag mee' naar een liquidatieslachtoffer (officier Justin Louman van achter het witte tentdoek: "Man, man, die is helemaal kapot zeg, hij heeft een gat in zijn gezicht."). Hij volgt een nachtelijke inval bij een jihadronselaar, en rijdt mee naar een Hongaarse stad waarvandaan opvallend veel meisjes achter Amsterdamse ramen terechtkomen. De aanklagers willen de plaats delict op hun netvlies zien. Allen zeggen pas te vervolgen wanneer ze overtuigd zijn van de schuld van de dader. "Is 85 procent overtuiging genoeg?", vraagt Verbraak drugsofficier Dävid van Kuppeveld. "Dat is 15 procent te weinig. Als ik niet overtuigd ben, vraag ik vrijspraak - ondanks bewijs. Ik wil niet dat dit net diegene is die het niet heeft gedaan."

Overtuiging is een gevoelskwestie, zegt hij. "Dat maakt ons rechtssysteem feilbaar en kwetsbaar."

Het geeft mij juist hoop. Dat behalve rechters, ook officieren het recht bovenaan plaatsen en niet één partij dienen of droog de regeltjes volgen.

In Nederland werken ruim achthonderd aanklagers, tegen ruim zeventienduizend advocaten volgens de Nederlandse Orde van Advocaten. Die laatsten zijn per definitie partijdig, de officieren juist niet.

"Ik werk zelfs niet in dienst van het slachtoffer. Ik werk uit naam van de samenleving", zegt mensenhandel-officier Jolanda de Boer.

Dapper werk. Zij werd een tijdje gezocht door criminelen, Justin Louman had eens vijftigduizend euro op zijn hoofd staan, vertellen beiden schoorvoetend.

Coen Verbraak is er weer in geslaagd dichtbij te komen. Ik ben benieuwd naar het vervolg.

Aardige aanklagers

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden