Bas&Bos kijken tv

Tv kijk je met de zap-knop binnen handbereik. Gek eigenlijk. De makers werken maanden aan zo'n programma en daar zit je dan als een Caesar in de arena, je duim klaar om die omhoog te steken of naar beneden te richten.

Soms loont het om niet weg te zappen. Tv mag ook oncomfortabel zijn, als een programma je tegelijk een nieuw perspectief geeft. Een bal in je maag, maar wel een nieuwe gedachte.

De documentaire 'Sterfelijk zijn' (NTR) van documentairemaker Thomas Jennings had dat effect. Het was weer een programma dat stervende mensen in beeld brengt - de dood lijkt na seks en drugs op tv wel het laatste taboe dat doorbroken moet worden. Zo waren er het afgelopen jaar 'Over mijn lijk' (BNN), 'Dood voor beginners' (EO/Ikon), 'Liefde voor later' (KRO), en de ijzingwekkende gesprekken van Coen Verbraak in 'Kijken in de ziel: Op de drempel' (NTR).

Maar deze documentaire maandag had een nieuwe, altijd overgeslagen invalshoek: die van de arts.

De arts is niet zielig. Hij neemt zelf geen afscheid van het leven of van een geliefde, en blijft daarom vaak buiten beschouwing. Hij hoeft 'alleen maar' het juiste moment te kiezen om te stoppen met behandelen en te beginnen met stervensbegeleiding.

Tjonge, wat hebben de geportretteerde artsen daarmee een gewicht op hun schouders, zie je dan. Hun keuze om de hoop op te geven moet niet te vroeg komen maar zeker ook niet te laat. Dan is iemand te ziek om nog betekenisvol afscheid te kunnen nemen. Een 'bucketlist waarmaken' kost kracht, zeg maar. Het punt is: ook artsen dralen om het slechte nieuws te brengen. Ze worden er niet goed in getraind en het voelt als falen.

De gerenommeerde chirurg Atul Gawande, schrijver van de bestseller 'Being Mortal', durfde het onderwerp aan te snijden. Hij gaat langs bij collega-artsen om te leren van hun slechtnieuwsgesprekken.

Hij bezoekt ook de man wiens vrouw (34) overleed aan longkanker na de geboorte van hun baby. Als arts wilde hij hen destijds een hoopvolle boodschap kunnen blijven brengen. Hij gaf haar een behandeling waarvan hij wist dat die niets meer zou uithalen. "Eigenlijk heb ik gelogen", durft hij toe te geven.

De man met gesmoorde stem: "Wat hebben we daardoor gemist? Door de chemo was Vivian te zwak om de baby vast te houden." Hij had haar liever zien leven die laatste weken.

Ook de andere artsen die Gawande bezoekt, kijken soms neer, of krijgen een rood hoofd in gesprek met de patiënten, hoe ervaren ze ook zijn. Artsen liegen, zalven, beloven onrealistische genezingen en proportioneren het slechte nieuws karig - vanuit een goed hart maar met minder goed effect. Gawande: "Geneeskunde is de belofte dat we nu je tijd opofferen, zodat we je later meer tijd kunnen geven", zegt hij. "Maar die tijd is er soms niet. Laat de dokter niet altijd de leiding nemen over de tijd die je nog hebt."

Mensen laten doodgaan is ook mensenwerk

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden