Bartoli stoft opera voor Malibran vakkundig af

John Osborn en Cecilia Bartoli in 'Clari' van Halévy in Zÿrich. (FOTO SUZANNE SCHWIERTZ, DECCA) Beeld
John Osborn en Cecilia Bartoli in 'Clari' van Halévy in Zÿrich. (FOTO SUZANNE SCHWIERTZ, DECCA)

Drie jaar geleden toerde Cecilia Bartoli met een museumbus én met een concertprogramma door Europa. In beide stond haar jonggestorven collega Maria Malibran (1808-1836) centraal. Een fameuze mezzosopraan met een klinkende hoogte, de juiste looks en een uitstraling waar heel Europa voor in katzwijm lag.

Malibran was zo’n beetje de eerste echte operadiva. Bartoli volgde haar voetsporen door Europa en kwam bijzondere dingen en vergeten muziek op het spoor. Eén van de minst leuke dingen die Bartoli ontdekte, was dat geen enkele componist van de statuur van Rossini, Bellini en Donizetti een echte opera voor haar componeerde, ondanks Malibrans naam en faam. Er is geen enkele bekende titel in het repertoire waarvan Malibran de wereldpremière zong, en dat is toch wel opvallend.

De enige opera die speciaal met Malibran in gedachten werd geschreven, was ’Clari’ van Jacques Fromental Halévy uit 1828. Halévy, die zeven jaar later wereldberoemd zou worden met zijn opera ’La Juive’, was van 1826 tot 1829 chef du chant in het Théâtre-Italien in Parijs. In 1828 debuteerde Malibran daar in de titelrol van Rossini’s ’Semiramide’; ze was pas 20 jaar oud. De jonge Halévy viel, net als iedereen, als een blok voor haar en zette zich aan het componeren van ’Clari’, een opera in het semiseria genre. Dat wil zo veel zeggen als een verhaal met een hoop drama en gedoe – dus met veel mogelijkheden tot vocaal gezucht en gesteun – maar toch met een goede afloop.

In de jaren ’20 van de 19de eeuw was heel Europa, en zeker Parijs waar de componist was gaan wonen, in de ban van Rossini. Hoewel Rossini met ’Semiramide’ in 1823 zijn laatste Italiaanse opera had geschreven, werden zijn opera’s overal gespeeld. Niemand ontkwam aan Rossini’s invloed, Halévy niet, maar ook Giacomo Meyerbeer niet, die in 1824 nog het totaal rossiniaanse drama ’Il Crociato in Egitto’ voor Venetië had geschreven. Niemand vermoedde toen dat Meyerbeer en Halévy gezamenlijk verantwoordelijk zouden worden voor het enorme succes van de grote spektakelopera’s die Parijs vanaf 1831 op zijn kop zouden zetten.

’Clari’ is dus een volledig atypische Halévy-opera, maar wel eentje die het aanhoren meer dan waard is. Op haar Malibran-cd zette Bartoli al een fragment uit ’Clari’. Met haar enthousiasme kreeg ze het voor elkaar dat de Opera van Zürich het hele werk op het repertoire nam. Met het authentieke La Scintilla onder leiding van Adam Fischer in de bak en met de aankleding en regie van het duo Moshe Leiser en Patrice Caurier op de bühne werd het een aanstekelijke avond rond een opera waarvan nog niemand ooit had gehoord. Decca nam de historische gebeurtenis in 2008 voor dvd op, zodat wij er nu allemaal van kunnen genieten.

Het verhaal over het plattelandmeisje Clari dat door een rijke hertog onder de koe vandaan wordt gehaald, twijfels krijgt over haar afkomst en gaat twijfelen aan de liefde van deze hertog, is flinterdun en sentimenteel. Maar Leiser en Caurier hebben er een hilarisch geheel van gemaakt, waarin bijvoorbeeld de hele voorgeschiedenis tijdens Clari’s opkomstaria als een geestige fotoroman op de achtergrond getoond wordt. Een modern relatiedrama met af en toe schitterende momenten.

Die komen uiteraard vooral van Bartoli zelf. Geheel in de traditie van de tijd zingt ze op twee plekken zogenaamde ’kofferaria’s’. Dat waren stukken die zangeressen bijzonder goed lagen en die ze zonder pardon in een andere opera inlasten. Bartoli kiest de wilgenaria uit Rossini’s ’Otello’ (één van Malibrans toprollen) en een aria uit Halévy’s ’La tempesta’ (een opera die pas na Malibrans dood werd geschreven). Naast Bartoli schitteren Eva Liebau als Bettina (een schitterend ariaatje in de tweede akte) en John Osborn als de hertog. Osborn maakt zijn faam als Rossini-tenor meer dan waar. Mooi deze hereniging van twee operadiva’s onder de koe.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden