Barbarij na Brits bankroet

Zwitserse schrijver schrijft briljante novelle over de financiële crisis

Dit is een opmerkelijk boek. Het begint al met titel en thema: de financiële crisis die tot barbarij leidt. Maar ook de uiterlijke presentatie valt uit de toon. De uitgever is gedistingeerd-terughoudend en laat iedere aanprijzing of blurb achterwege. Daarom zeggen we hier meteen dat 'Het voorjaar van de barbaren' van de Zwitser Jonas Lüscher (1976) door de Duitse literatuurkritiek unaniem jubelend werd onthaald. "De grote ontdekking van dit jaar... een absoluut briljant boek", oordeelde Die Zeit.

De verteller, ene Preising, een welgestelde Zwitserse ondernemer, is op zakenreis in Tunesië en belandt door toeval in een luxueus oase-hotel, het 'Thousand and one night', waar het huwelijk plaatsvindt van een Engels yuppie-paar. Naast familieleden zijn zeventig vrienden uit de Londense City uitgenodigd, een kwart miljoen pond kost het festijn. De bruid maakt tijdens de ceremonie haar opwachting op de rug van een kameel, in de als berbertent ingerichte feestzaal wordt gekeuveld over onroerend goed in Singapore en Duitse sportauto's.

Maar nauwelijks zijn de trouwringen uitgewisseld of de jobstijding dringt door: Engeland verkeert in grote financiele problemen, de premier heeft zojuist het staatsbankroet bekendgemaakt. Plotseling zijn de creditcards geblokkeerd en de yuppen werkeloos. Omdat het Tunesische personeel de insolvente gasten zo snel mogelijk kwijt wil, wordt de volgende ochtend zelfs het ontbijt geschrapt. De normale omgangsvormen maken nu vliegensvlug plaats voor de menselijke oerdriften: er wordt geplunderd, ruzie gemaakt en nog veel erger. We zullen de plot hier niet verklappen, maar 'Het voorjaar van de barbaren' eindigt inderdaad zoals de titel doet vermoeden.

Een farce, een groteske - deze novelle heeft van alles wat. De eigenlijke tragedie begint pas in het voorlaatste hoofdstuk, al wordt er al vanaf het begin op gezinspeeld. In de eerste helft wordt uitvoerig beschreven hoe Preising op weg gaat naar de oase. Hier schittert Jonas Lüscher met prachtige evocaties van dadelplantages, eenzame wegen en de armoede van de bevolking. Maar het gaat Lüscher vooral om de vraag hoe de diverse betrokkenen op de crisis reageren. "De mens verandert in een dier zodra iemand aan zijn spaarcenten komt."

Dat laatste geldt trouwens niet voor iedereen. Een Noorse besluit resoluut om niet naar Londen terug te keren, maar rechtstreeks naar Oslo. Ze beschouwt de crisis als een uitgelezen kans voor een nieuw begin; in een kleine plaats wil ze een patisserie openen. Evenmin onder de indruk van de gebeurtenissen lijkt de moeder van de bruidegom, een gevoelige en erudiete vrouw die afstand houdt tot het overige blablagezelschap, en met wie de verteller al snel vriendschap sluit. Deze vrouw, Pippa, neemt het Engelse staatsbankroet berustend ter kennis: "Ze was er niet zeker van of de wereld er ingrijpend door zou veranderen en of daarom zaken als het voordragen van een gedicht weer aan betekenis zouden winnen."

Jonas Lüscher heeft een vernuftige vorm gevonden voor zijn novelle, feitelijk een raamvertelling. De ik-figuur Preising vertelt het verhaal aan een vriend tijdens een wandeling in een park; beiden verblijven - zoals decent wordt aangeduid - als patiënt in een psychiatrische inrichting. Preising is een uiterst onpraktische en geremde man die graag schrijvers als Nabokov en Proust citeert. Een zekere neiging tot fantaseren kan hem niet worden ontzegd, zijn vriend twijfelt zelfs aan het waarheidsgehalte van zijn verhaal. "Je wist nooit wat er van Preisings verhalen klopte, maar daar ging het niet om. Het ging Preising om de moraal." Misschien is het hele verhaal over het 'Thousand and one night' zelfs ontsproten aan Preisings waan.

Aparte vermelding verdient het taalgebruik van Lüscher, die een voorkeur heeft voor lange en ingewikkeld geconstrueerde zinnen, voor een artificiële stijl.

Humor en knipogen ontbreken gelukkig niet. Gerrit Bussink heeft 'Het voorjaar van de barbaren' volledig in stijl vertaald, wat niet gemakkelijk kan zijn geweest. Een heerlijk boek.

Jonas Lüscher: Het voorjaar van de barbaren Vert.: Gerrit Bussink. De Wereldbibliotheek; 160 blz. euro 17,95

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden