Barack Obama zingt Amazing Grace, en dat is vijfmaal historisch

Tien zwarte dominees zitten om het hardst te glimmen. Een beetje vreemd is dat wel als je weet dat ze naar een grafrede luisteren. Vlak voor hen spreekt president Barack Obama. Op de preekstoel waar Clementa Pinckney zo vaak heeft gestaan, de voorganger van Emanuel African Methodist Episcopal Church in Charleston, houdt Obama nu zijn grafrede. Pinckney kwam met acht van zijn kerkleden om bij de schietpartij van negen dagen eerder.

Maar Obama's speech gaat over genade, en wat hij zegt maakt zo'n indruk, dat de toehoorders niet alleen van instemming glimmen, ze knikken en klappen ook, en vergezellen de speech van de gebruikelijke Amen's. (Spreek uit: Eémèn!). Zelfs het orgel valt de president af en toe jubelend bij.

Het is vrijdagavond live op CNN te volgen als er - in de woorden van hun stomverbaasde verslaggevers - aan het eind van de grafrede iets historisch gebeurt. De president van de Verenigde Staten zet het gezang Amazing Grace in. Een beetje vals, maar vastbesloten - en het publiek zingt de bekende frasen staand mee, de handen geheven.

Stamelende CNN-verslaggevers zie je niet zo vaak. Een dag later volgde een analyse op het CNN Belief Blog van de 'doordachte meditatie'. "De speech ging over meer dan rouwen over de slachtoffers. De president stapte direct in een nationaal gesprek over ras, waarin hij een centrale rol speelde." En God dus. CNN vervolgt: "De schutter verklaarde dat hij daar was om 'zwarten te doden', en een online manifest dat aan hem is toegeschreven bevatte white supremacist motieven."

Obama zei in de grafrede dat de schutter erop uit was "de verdeeldheid te vergroten die teruggaat tot de erfzonde van onze natie".

"Maar", zei Obama, "God werkt op wonderlijke wijze." Dan wacht de president even tot de Amen's vanuit het publiek verstommen. "God had andere plannen. Hij (de schutter, red.) wist niet dat hij gebruikt werd door God. Hij zou niet hebben kunnen vermoeden dat de families van de slachtoffers, toen ze hem in de rechtszaal zagen in hun onuitsprekelijke rouw, hem zouden beantwoorden met woorden van vergeving."

Het blog Slate telt, behalve dus het zingen van een president, nog twee historische momenten. Politiek commentator John Dickerson noemt de grafrede "niet alleen de meest religieuze speech van Obama tot nu toe, maar ook de meest ronduit religieuze speech van een president in een lange tijd". En: "De speech was niet alleen een getuigenis van genade, het was er een blijke van."

Dat Obama net een 'seculiere overwinning' had behaald met het legaliseren van het homohuwelijk, meent Dickerson, moet hem het zelfvertrouwen hebben gegeven voor zo'n verheffende religieuze speech.

Telden we nu al drie historische momenten - er is nog een vierde unicum. Volgens het Amerikaanse literair-culturele tijdschrift The Atlantic tenminste: de allerbeste speech van Obama tot nu toe. James Fallows, ooit de speechwriter van president Jimmy Carter, wijdt er een achtergrondartikel aan van meer dan 2500 woorden. Voor iemand die weet dat hij geen voorzanger is, schrijft Fallows, is het ontzettend moedig om een gezang in te zetten. Helemaal omdat Obama wist dat de hele wereld mee kon kijken, live op CNN, en het eeuwig terug te googlen zal zijn.

Overigens is dat laatste ook wat Fallows u aanraadt. De speech zien is beter dan de speech lezen. Al was het alleen maar om de Amerikaanse president 'shout Hallelujah!' te horen zeggen met de zangerige uithalen en de kenmerkende cadans van een zwarte voorganger. Tot slot zegt Fallows dat het niet aan hem is om te bepalen of Barack Obama een diepgelovig mens is. Maar: "Ik zal zeggen dat niemand die deze presentatie met een onpartijdige geest bekijkt kan betwijfelen dat de kerk ook deel is van zijn kloppende hart."

En misschien schuilt er nog wel een vijfde historisch moment in de gebeurtenis. Het kan toch moeilijk eerder zijn vertoond dat een vals gezongen lied zo tot tranen roert? Ik denk van niet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden