Barack Obama ingezworen?

Het is niet de eerste vraag die de indrukwekkende inauguratie van Barack Obama oproept, maar voor een Nederlandse taalrubriek wel een van de meest relevante. Kun je zeggen dat de 44ste president van de VS ingezworen werd, of is alleen beëdigd toelaatbaar?

In zijn papieren verschijningsvorm hield Trouw het stelselmatig op beëdigd. De website daarentegen kopte: Barack Obama ingezworen als president. Elders op internet was deze formulering veel vaker te vinden. Helemaal afkerig van inzweren, als synoniem van beëdigen, toonde zich de papieren krant het afgelopen jaar trouwens niet; het kwam daar toen viermaal voor.

Van Dale heeft er geen moeite mee. Niet meer althans. In 1992 was dit inzweren volgens de redactie nog een anglicisme en dus ’in strijd met het eigen taalgebruik’. In Vlaanderen zijn ze ook nu nog strenger. De taalbank van de Vlaamse publieke omroep breekt de staf over deze letterlijke vertaling van het Engelse to swear in: inzweren kunnen alleen wonden, teennagels enzovoort.

Die beperking gold in vroeger eeuwen niet. Doelend op de gordel van Venus, de Romeinse godin van de schoonheid en de liefde, dichtte Hubert Kornelisz. Poot in de achttiende eeuw: O tovergordel, wie / heeft u togh ingezwooren (bedeeld met magische kracht, door een formule uit te spreken).

Dat inzweren ook kon betekenen ’iemand bij zijne installatie in eene functie beëdigen’, wist de redactie van het Woordenboek der Nederlandsche Taal een eeuw geleden al. Maar volgens haar werd het woord ’alleen in Zuid-Afrika’ zo gebruikt, onder invloed van het Engels.

Het pijnlijke (in)zweren (zwoor – gezworen) en het plechtige (zwoer – gezworen) zijn geen familie. Het eerste betekende oorspronkelijk ’een verklaring afleggen’, het tweede is verwant aan een Russisch woord voor ’ziekelijk’ en een Avestisch voor ’wond’. Maar ze in het dagelijkse taalgebruik uit elkaar houden, kan lastig zijn, getuige onder meer de mededeling in Trouw, vorig jaar, dat de Russische zwemmer Aleksandr Popov ’de rugslag afzwoor’. Au.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden