Barack Obama heeft Nobelprijs al wel verdiend

De teneur van de reacties op de Nobelprijs voor de Vrede voor Barack Obama is dat de Amerikaanse president dit eerbewijs nog helemaal moet verdienen. Oudminister Bot sprak zelfs van „een devaluatie van de Nobelprijs”. Vreemd.

Wat in de commentaren met als teneur ’stimuleringsprijs’ vooral treft, is het gebrek aan besef dat de Verenigde Staten sinds 2002 in een ijselijk proces van ontmanteling van de rechtsstaat waren gemanoeuvreerd. Zo bevatten de beide laatste nummers van de New York Review of Books onomstotelijke bewijzen van juridisch gesanctioneerde martelingmethoden door niet alleen de CIA maar ook de strijdkrachten. Dat was allang duidelijk, maar leidde in Europa niettemin nauwelijks tot stevige reacties. Alleen door regeringsverandering kon het machtige Amerika worden teruggeloodst in de democratische rechtsorde, nationaal èn internationaal.

De internationale betrekkingen worden in sterke mate beheerst door de militaire, economische en politieke hegemonie van de Verenigde Staten. Als het bij de uitoefening van die macht ontbreekt aan begrenzing vanuit verworven normen en aanvaarde waarden, ondermijnt dit de mondiale beschaving. Politieke verandering in de VS was dan ook een eerste vereiste. Er is niemand vandaag die daarvoor meer heeft gedaan dan Obama.

Hij heeft een nieuw klimaat in de internationale politiek geschapen, zo luidt de motivatie van het Comité. Multilaterale diplomatie heeft weer een centrale plaats gekregen. Dialoog en onderhandelingen tellen weer als instrumenten voor het oplossen van zelfs de meest moeilijke internationale conflicten. Democratie en mensenrechten zijn versterkt, meent het Comité.

Obama heeft hoop heeft teruggebracht in de harten van jong en oud. Is dat geen verdienste? Wat is een sterkere drijfveer in het ijveren voor vrede en recht dan de hoop dat verandering kán? Het Nobelcomité zegt het zo: „Slechts zeer zelden heeft iemand in dezelfde mate als Obama de aandacht van de wereld gegrepen en zijn bevolking hoop gegeven op een betere toekomst.”

Wat het Comité in zijn motivering van de prijs niet vermeldt, is wat Obama nu al heeft betekend voor de verwezenlijking van het non-discriminatiebeginsel. Discriminatie wordt gevoed vanuit vooroordelen; in de strijd daartegen is het recht beperkt. Obama’s bijdrage aan het overwinnen van raciale vooroordelen –ín Amerika en daarbuiten- is onschatbaar groot geweest.

Trouwens, de Nobelprijzen voor geleverde prestaties in de vorm van akkoorden en verdragen zijn geen onverdeeld succes gebleken. Denk maar aan de prijs van 1978 voor het Camp David-akkoord en die van 1994 voor de Oslo-akkoorden. Van die bewezen ’verdiensten’ zijn de mensen in het Midden-Oosten niet wijzer geworden. Nee, déze prijs is meer dan verdiend, met als kanttekening dat met Obama de Amerikaanse burgers een exemplarisch bewijs hebben geleverd van de kracht van democratie en mensenrechten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden