Bankiers: Wij hielden ons keurig aan de regels

(Trouw) Beeld ANP
(Trouw)Beeld ANP

De topmannen van de Nederlandse banken verklaarden in de Kamer weinig fout te hebben gedaan. De crisis hadden ze niet kunnen voorspellen.

Aandeelhouders zijn voor een belangrijk deel de schuldigen van de turbulente omstandigheden waarin banken zich nu staande moeten houden. En dan wel aandeelhouders die alleen gaan voor winst op de korte termijn. Dat is de theorie van verschillende toplieden van banken en verzekeraars die gisteren de Tweede Kamer te woord stonden. Het parlement onderzoekt in een aantal hoorzittingen de oorzaken en de gevolgen van de kredietcrisis.

Hoe kan het dat topmensen die als belangrijkste taak hebben om te analyseren en risico’s in te schatten, zich zo hebben verkeken op het financiële systeem, vroeg de Kamer zich af. Een scenario als dit komt in geen enkel risicomodel voor, verdedigden de bankiers en verzekeraars zich. Zij hebben zich allemaal keurig aan de regels gehouden en nauwelijks gevaarlijke producten gekocht.

Bovendien, al die producten waren gewoon goedgekeurd door toezichthouders en overheden. Dat de markt in Amerika zo zou instorten, stond in geen van de modellen. Ze hadden het niet kunnen voorspellen, zei Sjoerd van Keulen van de SNS Bank. „Een run op de bank was iets van de jaren dertig van domme consumenten die er niets van begrepen. Dat verwacht je niet.”

Wel hebben de financiële instellingen zich te veel aangetrokken van de aandeelhouders, waardoor zij elk kwartaal weer beter moesten scoren zonder zich op de lange termijn te richten. De niet-beursgenoteerde banken, zoals Triodos, Friesland Bank en de Rabobank, prijsden zich dan ook gelukkig. Friesland Bank bijvoorbeeld, is eigendom van een vereniging. „Die heeft maar één belang: de bank moet een zo hoog mogelijke waarde voor haar klanten realiseren in plaats van aandeelhouderswaarde. Dan zit je als bankbestuur bijzonder prettig, kan ik u zeggen”, aldus Willem Cramer.

Rabobank-bestuurder Bert Heemskerk ging nog een stap verder. Volgens hem zouden banken helemaal niet in handen van aandeelhouders moeten zijn. „Zij zorgen voor te veel beweeglijkheid en onzekerheid. Eigenlijk zijn banken nutsbedrijven en zouden zij ook als zodanig bestuurd moeten worden.”

Ondanks de nadelen moet ook niet worden onderschat wat het banken en verzekeraars heeft opgeleverd om beursgenoteerd te zijn, wierp Lard Frieze, topman van Nationale Nederlanden, tegen. Dat heeft volgens hem allemaal bijgedragen aan het eenvoudig krijgen van kapitaal, een goede drive, transparantie, risicospreiding en uitbreiding.

Een belangrijke oorzaak voor het verdiepen van de kredietcrisis zijn volgens de bank-toplieden de afspraken over de waardering van uitstaand krediet. Die moeten op de balans gewaardeerd worden tegen actuele marktprijzen en niet tegen de omvang van de lening.

Door de onzekerheid in de markt zijn niet alleen meer de slechte leningen een probleem, legde Heemskerk uit. Ook gezonde leningen zijn op de markt minder waard. Al is de lener voldoende kredietwaardig, toch staat de lening voor een lagere waarde op de balans. Daardoor komen banken in acute solvabiliteitsproblemen. Heemskerk en andere bankiers pleitten ervoor deze boekhoudregels in ieder geval voor de komende tijd ter zijde te leggen.

De bankiers voorzien ook een daling op de huizenmarkt. Niet zo ernstig als in de Verenigde Staten, maar genoeg om jonge gezinnen potentieel in de problemen te brengen. Heemskerk pleitte nog eens voor een uitgebreider garantiestelsel voor hypotheken. Een slecht idee op dit moment, meenden de aanwezige verzekeraars. Zij delen de vrees voor een daling van prijzen en bijbehorende problemen niet. Bovendien kan het leiden tot verstrekking van duurdere hypotheken, omdat deze toch wel worden gedekt.

Toplieden van banken en verzekeraars gaven de Tweede Kamer gisteren hun visie op de oorzaken van de kredietcrisis. (FOTO ROBIN UTRECHT, ANP) Beeld ANP
Toplieden van banken en verzekeraars gaven de Tweede Kamer gisteren hun visie op de oorzaken van de kredietcrisis. (FOTO ROBIN UTRECHT, ANP)Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden