Opinie

Bankenbelasting heeft alleen maar voordelen

Beeld ANP

Banken worden kleiner en daardoor minder gevaarlijk voor de economie. De kredietverlening aan consumenten zal dalen.

Sinds het begin van de economische crisis in 2008 is de populariteit van banken flink gedaald. Jarenlang werden er megasalarissen en megabonussen in het bankwezen verdiend. Maar toen banken, mede door het eigen wanbeleid, in de problemen waren gekomen, moesten ze door de overheid gered worden. Zo werden in 2008 ING (met 32,2 miljard euro) en ABN Amro (30,2 miljard) van een bankroet gered door de overheid. De populariteit van banken leed verder onder de misleiding van klanten (zoals de OpMaat hypotheek van Rabobank) en het ontwijken van belasting (de Zwitserlandroute van ING).

Banken hebben een slechte pers en weinigen hebben medelijden met de banken nu ze (enigszins) belast worden. Dit betekent niet dat de bankbelasting een vergelding is voor de crisis waar het bankwezen ons in gestort heeft, zoals Boele Staal, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken, onder verwijzing naar 'onderbuikgevoelens' stelt.

Eerder betekent het dat de kosten van de crisis daar komen te liggen waar ze horen, namelijk bij de banken zelf. Een bankenbelasting maakt het mogelijk om een potje te maken waar de huidige, en eventuele volgende steunoperaties door de overheid uit gefinancierd kunnen worden.

De opbrengst van de bankbelasting (300 miljoen euro in het voorstel van het kabinet, één miljard euro als een Kamermeerderheid zijn zin krijgt) valt in het niet bij de kosten van de huidige steunoperaties. Boele Staal noemt dat symboolpolitiek: de belasting zal gewoon worden doorberekend aan de klant. Die klant is een belastingbetaler, zodat het prijskaartje toch weer bij de belastingbetaler terechtkomt.

Dat is natuurlijk maar voor een deel waar. De bankenbelasting kan nooit volledig bij de klanten in rekening worden gebracht, want dan lopen de klanten massaal weg. De banken zullen een deel van belasting zelf moeten dragen in de vorm van een lagere winst. Dan krijgen we precies wat we wilden: de banken maken een lagere winst als het goed gaat, en als het slecht gaat, is er de opbrengst van de bankenbelasting om ze uit de brand te helpen.

Maar, en daar komt Boele Staal weer, het is ook waarschijnlijk dat de bankbelasting tot een vermindering van de kredietverlening zal leiden.

Dat is goeddeels een gewenst effect. Banken worden minder groot door de teruglopende activiteit. Daardoor vormen ze een minder groot gevaar voor de economie.

Het volume aan consumptief krediet en hypotheekverstrekking zal afnemen. Ook dat is gunstig, aangezien te veel Nederlanders op krediet leven. In het bijzonder is Nederland de afgelopen decennia 'overgehypothekeerd' geraakt. Daar hebben banken zelf aan bijgedragen door met onverantwoorde producten als aflossingsvrije hypotheken en tophypotheken de 'huizenzeepbel' op te pompen.

Het enige vlekje aan de horizon is dat een bankbelasting ook een rem kan zetten op investeringen door ondernemingen.

Het is gelukkig vrij eenvoudig voor de overheid om nieuwe investeringen via belastingmaatregelen aan te moedigen. Dit gebeurt al: bedrijven die geld lenen om te vernieuwen kunnen rente aftrekken. Die mogelijkheid zou kunnen worden uitgebreid.

Bankenlobbyist Staal kan gerust zijn. De bankenbelasting heeft, mits de overheid de investeringsmogelijkheden bewaakt, alleen maar gunstige effecten. Banken worden kleiner, de kredietverlening aan consumenten wordt aan banden gelegd en Nederland kan economisch blijven groeien doordat de overheid de banken op een verstandige manier beteugelt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden