Banken weer verdacht van manipuleren metaalprijs

Toezichthouder bekijkt zaak die sterk lijkt op fraude met de Libor-rente

Gaan de Amerikanen alsnog bewijzen wat de Europeanen niet lukte? Ze gaan het in elk geval proberen. Het Amerikaanse ministerie van justitie en toezichthouder CFTC zijn een onderzoek begonnen naar mogelijke manipulatie door banken van de prijzen van edelmetalen als goud, zilver, platina en palladium. Europese toezichthouders staakten eerder soortgelijke onderzoeken nadat er geen bewijs was gevonden voor manipulatie.

Volgens diverse Amerikaanse media hebben de autoriteiten in de VS tien internationale banken op het oog: HSBC, JP Morgan Chase, Goldman Sachs, Barclays, Bank of Nova Scotia, Deutsche Bank, Société Générale, Credit Suisse, UBS en Standard Bank. Van HSBC werd maandag al duidelijk dat de bank onderwerp van onderzoek is. De bank meldde bij de presentatie van de jaarcijfers dat het een dagvaarding van CFTC heeft ontvangen met betrekking tot de handel in edelmetalen. In november had het ministerie van justitie ook al informatie opgevraagd, aldus HSBC.

Manipulatie van de prijs van edelmetalen is het zoveelste terrein waar banken verdacht worden van misdragingen. Eerder kregen banken, waaronder de Nederlandse Rabobank, al megaboetes opgelegd voor het sjoemelen met de zogeheten Libor-rente, die internationaal als standaard wordt gebruikt voor vele duizenden miljarden aan financiële contracten. Enkele banken kregen al boetes voor manipulatie van de wereldwijde valutahandel, en veel banken worden nog onderzocht in die zaak.

De prijs van veel edelmetalen werd tot voor kort eens of meerdere keren per dag vastgesteld in Londen. De methode voor bijvoorbeeld goud is simpel: bankiers van vijf geselecteerde banken overleggen telefonisch en zodra zij het eens zijn is er een nieuwe prijs vastgesteld, de zogeheten Londen fix. Dat die methode wel erg vatbaar is voor manipulatie - hetzij door informatie eerder te lekken naar bevriende partijen, hetzij door de informatie voor de eigen handel te gebruiken - viel toezichthouders zo net na het Libor-schandaal ook op.

De Duitse toezichthouder Bafin en zijn Engelse collega FCA kondigden daarom eind 2013 een onderzoek aan naar mogelijke manipulatie. Bafin staakte eerder het onderzoek omdat er geen bewijs werd gevonden voor misdragingen door de banken. De FCA legde weliswaar Barclays een boete op van ruim 35 miljoen euro omdat één van zijn handelaren ten koste van een klant met de goudprijs had gesjoemeld. Maar bewijzen van grootschalige manipulatie vonden de Engelsen niet.

Toch is er al het nodige veranderd in de manier waarop de prijzen van edelmetalen tot stand komen, al dan niet onder invloed van dreigende onderzoeken door toezichthouders. Deutsche Bank trok zich terug uit het panel dat de zilverprijs vaststelde, waarop het systeem (dat meer dan honderd jaar ongewijzigd werd gebruikt) radicaal werd omgegooid. En ook de vaststelling van de goudprijs gaat vanaf 20 maart op de schop, als de prijs via een elektronisch beurssysteem wordt bepaald.

Onlangs maakten de Nederlandse toezichthouders DNB en AFM bekend dat Nederlandse banken nog altijd te weinig doen om te voorkomen dat zij betrokken raken bij manipulatie van referentieprijzen voor financiële producten, of grondstoffen. De toezichthouders stelden geschrokken te zijn van het gebrek aan daadkracht sinds bekend werd hoe handelaren van de Rabobank jarenlang met concurrenten hadden samengespannen om de Libor-rente te manipuleren. Het is niet duidelijk of Nederlandse banken momenteel betrokken zijn in onderzoeken naar mogelijke manipulatie.

DNB en AFM bekijken nog wel of Nederlandse banken mogelijk de prijzen van enkele kleinere valuta beïnvloed hebben.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden