'Banken maken 6 miljard extra winst op te hoge hypotheekrente'

Economen: Sinds alleen Rabo rente kan bepalen, betalen huiseigenaren te veel

Nederlandse huiseigenaren betalen al 3,5 jaar teveel voor hun hypotheek. Banken hebben op die manier tot 6 miljard euro extra winst behaald, zo stelt professor Maarten Pieter Schinkel van de Universiteit van Amsterdam. De Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMa) had dat kunnen aanpakken, maar is veel te naïef geweest, stelt hij.

De conclusies van Schinkel komen voort uit onderzoek dat vandaag gepubliceerd wordt in het tijdschrift Economisch Statistische Berichten (ESB). Daarin berekenen Schinkel en zijn collega Mark Dijkstra de extra winstmarge die banken sinds 2009 hebben behaald, omdat er geen sprake meer is van een concurrerende markt.

Aanleiding voor het onderzoek waren de maatregelen die de banken ING, ABN Amro en Aegon van de Europese Commissie kregen opgelegd in 2009, omdat zij staatssteun hadden ontvangen. Sinds die tijd mogen die banken niet meer tot de drie goedkoopste aanbieders behoren, het zogeheten 'prijsleiderschapsverbod'.

Alleen Rabobank is nog vrij de hypotheekrente te bepalen. "Uit ons onderzoek blijkt dat vanaf het moment dat er serieus sprake was van dat prijsleiderschapsverbod, de marge op hypotheken voor banken omhoog gaat", zegt Schinkel.

Al snel trekken organisaties als de Consumentenbond en Vereniging Eigen Huis aan de bel, waarop de NMa eind 2010 onderzoek doet naar de hypotheekmarkt. "Precies tijdens de periode van dat onderzoek zien wij dat de marges van banken weer dalen", zegt Schinkel. De NMa concludeert in het voorjaar 2011 dan ook dat er weer sprake is van 'normale' marges. "Maar direct na het onderzoek stegen de marges opnieuw."

De NMa concludeert bovendien dat het prijsleiderschapsverbod de hogere marges niet kon veroorzaken, omdat dit officieel pas eind 2009 werd ingesteld. "Naïef", vindt Schinkel. "Al in het voorjaar was er sprake van dat verbod, en je kan ervan uitgaan dat banken daarop anticiperen. De NMa heeft daar nota bene zelf vooraf bij de Europese Commissie voor gewaarschuwd!"

De NMa liet een aantal weken geleden weten opnieuw onderzoek te zullen doen naar de hypotheekmarkt, nadat televisieprogramma Zembla aandacht besteedde aan de kwestie. Een woordvoerder blijft erbij dat het prijsleiderschapsverbod de hogere marges niet kan verklaren, maar constateert wel dat buitenlandse banken kennelijk niet staan te springen om in Nederland hypotheken te verkopen. Dat zou kunnen leiden tot meer concurrentie, maar 'we kunnen andere banken niet dwingen om hier actief te worden'.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden