'Banken kijken bij grote projecten te weinig naar landroof'

De meeste Nederlandse banken doen te weinig om landroof in ontwikkelingslanden te voorkomen. Dit blijkt uit onderzoek van Eerlijke Bankwijzer, een samenwerkingsverband van onder meer Oxfam Novib, Amnesty International en Milieudefensie, dat vandaag wordt gepubliceerd.

De auteurs roepen banken op hun beleid aan te scherpen op het gebied van vermogensbeheer en kredietverlening aan bedrijven die in ontwikkelingslanden aan landverwerving doen voor land- en bosbouwprojecten. Investeringen in zulke projecten van instellingen als ABN Amro, Aegon of Rabobank hebben mogelijk kwalijke gevolgen. Zo werd onlangs het pensioensfonds ABP in verlegenheid gebracht toen bleek dat bij een bosbouwproject in Mozambique kleine boeren van hun land waren verdreven. ABP was grootaandeelhouder in het project.

Volgens Eerlijke Bankwijzer houden Nederlandse banken onvoldoende toezicht op wat er met hun investeringen gebeurt. Alle elf onderzochte Nederlandse instellingen hebben medewerking verleend aan het onderzoek. Volgens projectleider Peter Ras biedt het rapport een handleiding voor banken die hun beleid willen veranderen.

Ras: "We zeggen niet dat de banken geen beleid voeren. De meeste banken scoren echter matig. Ze monitoren investeringen of screenen een bedrijf. Maar het beleid is er niet op gericht landroof uit te sluiten."

In het rapport worden er geen directe verbanden gelegd tussen de banken en schimmige bosbouwprojecten. Ras: "Bij eerdere onderzoeken was er kritiek dat we slechts drie gevallen als voorbeelden gebruikten. Daarnaast gaven banken aan dat dit voor hen relatief nieuwe problematiek was. Het leek ons niet het meest constructief om de banken met voorbeelden om de oren te slaan."

De banken zeggen dat ze internationale richtlijnen in acht nemen, zoals VN-verdragen voor inheemse volkeren en de Verklaring van de rechten van de mens. Dat is mooi, vindt Ras, maar onvoldoende. "Die richtlijnen eisen dat bij projecten de lokale bevolking wordt geïnformeerd. Ze vereisen geen instemming. Dat is een fundamenteel verschil."

Aegon krijgt in het rapport de slechtste scores. Een woordvoerder laat weten de mening van Eerlijke Bankwijzer niet volledig te delen, maar graag in dialoog te blijven. Aegon acht het voldoen aan internationale richtlijnen afdoende. "Wel gaan we er aan werken ons transparanter op te stellen."

Bankdirecteur spelen
Vanaf vandaag in de appstore: de Eerlijke Bankenwijzer-app. Hiermee kunnen mensen via de iPhone of iPad voor bankdirecteur spelen en vervolgens zien welke effecten investeringsbeslissingen kunnen hebben, bijvoorbeeld in ontwikkelingslanden. Ook worden banken met elkaar vergeleken, en toont de app hoe ze scoren op gebieden als transparantie en mensenrechten. Doel is mensen meer bewust te maken van de werkwijze van banken, aldus de initiatiefnemers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden