Banken gaan letten op misstanden

mensenrechten | Banken beloven door hen gefinancierde bedrijven scherper in de gaten te houden. Hoe zijn de arbeidsomstandigheden, is er vakbondsvrijheid, is er geen kinderarbeid?

Nederlandse banken gaan scherper letten op misstanden door bedrijven die zij financieren, of waar ze aandelen in hebben. En ze gaan daarover meer duidelijkheid geven aan hun klanten, zodat zij beter weten wat de bank met hun geld doet.

Dertien banken, waaronder de grootbanken ABN Amro, ING en Rabobank ondertekenden daartoe gisteren een convenant met de ministers Dijsselbloem (financiën) en Ploumen (buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking). Ook Amnesty International, Oxfam-Novib, Pax en de vakbonden FNV en CNV zetten hun handtekening onder de samenwerking.

Vooral op het gebied van mensenrechten zullen banken vanaf nu scherper in de gaten moeten houden wat door hen gefinancierde bedrijven en andere zakelijke relaties doen. Specifiek wordt gewezen op arbeidsomstandigheden, vakbondsvrijheid, kinderarbeid en landrechten. Banken kunnen een beroep doen op de kennis van de maatschappelijke organisaties om mensenrechtenschendingen door bedrijven die zij financieren te voorkomen.

Uit onderzoek van dezelfde maatschappelijke organisaties in het kader van de Eerlijke Bankwijzer blijkt dat Nederlandse banken nog regelmatig betrokken zijn bij bedrijven die het niet zo nauw nemen met maatschappelijke thema's. Op het gebied van mensenrechten scoren de onderzochte banken echter erg goed, zo blijkt uit een rapport van de Eerlijke Bankwijzer dat ruim een jaar geleden werd gepubliceerd.

Toch komen ook Nederlandse banken soms slecht in het nieuws als het gaat om mensenrechten. Ontwikkelingsbank FMO - waarvan de staat grootaandeelhouder is - trok zich dit jaar plotsklaps terug uit de financiering van een stuwdam in Honduras nadat een activist die zich tegen de bouw uitsprak werd vermoord. Rabobank werd in Roemenië in verband gebracht met de oneigenlijke aankoop van landbouwgrond.

"Bedrijven die betrokken zijn bij slechte arbeidsomstandigheden, milieuvervuiling of het oneerlijk onteigenen van land hebben allemaal een bankrekening of een lening. Banken spreken nu af dat zij hun invloed willen gebruiken om deze mensenrechtenschendingen door hun klanten tegen te gaan", zo zei minister Ploumen gisteren bij de ondertekening van het convenant. Banken verplichten zich onder andere om een klachtenloket op te zetten bij al hun projectfinancieringen, zodat slachtoffers van mensenrechtenschendingen zich kunnen melden.

Het heeft lang geduurd voordat het convenant er kwam. Zeker vanaf begin vorig jaar werd er al gesproken over de invulling. De gesprekken zijn niet altijd even makkelijk verlopen. De partijen vonden elkaar in een oplossing waarbij de Sociaal Economische Raad (Ser) als een soort scheidsrechter fungeert. Banken rapporteren aan de Ser hoe zij aan hun toezeggingen voldoen. En als maatschappelijke organisaties zien dat een bank zijn afspraken niet nakomt, kan die uit het convenant worden gezet.

"De praktijk moet uitwijzen of met dit soort afspraken mensenrechtenschendingen effectief worden tegengegaan", zo hield directeur Eduard Nazarski van Amnesty nog een slag om de arm. Het convenant volgt op afspraken over controle in de textielsector. Die afspraak met kledingwinkels kwam tot stand nadat een fabriek in Bangladesh instortte. Die ramp kostte meer dan 1100 werknemers in de Rana Plaza-fabriek het leven.

Volgens minister Dijsselbloem is sprake van een dappere stap van de banken. Er zijn maar weinig landen waar banken dergelijke afspraken maken met maatschappelijke organisaties. Wel is het de bedoeling dat de partijen zich er allemaal voor inzetten om internationaal vergelijkbare afspraken tot stand te brengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden