'Banken en wielrennen hebben zelfde probleem: alles moet wijken voor winst'

Deelnemers van de Livestrong Challenge in Austin, Texas. 4000 fietsers reden 18, 64 of 100 mijl om geld op te halen voor kankerpatiënten. Lance Armstrong, die is veroordeeld voor dopinggebruik en terugtreedt als leider van de stichting Livestrong, sprak de fietsers voor de race nog wel toe.Beeld AFP

Marc Van den Bossche is ermee opgehouden. De Brusselse filosoof is een groot sportliefhebber. Hij schreef boeken over 'sport als levenskunst' en over zijn passie: wielrennen. Maar naar topsport kijken op televisie doet hij niet meer. "Ik neem er afstand van", zegt hij.

De waarde van sport, meent Van den Bossche, is naast lichamelijk - het verleggen van fysieke grenzen - vooral ook geestelijk. "Duursport is voor mij een quasi-vorm van meditatie", zei hij eerder. "Soms, als ik met een of ander filosofisch probleem worstel, ga ik fietsen en kom ik nagenoeg altijd met een opgelost probleem terug thuis. Sport kuist de geest. Brengt harmonie in een ideeënchaos." Nu zegt hij: "Sport doet iets met mijn denken. Het geeft kwaliteit aan mijn leven."

Maar juist dat zingevende aspect lijkt in de topsport verdwenen. "Er is geen maat meer. Winst is het enige dat nog telt."

Dat hebben we de laatste tijd vaker gehoord.

"Ja. Je hebt het ook kunnen zien aan het gedrag van bankiers, dat leidde tot de financiële crisis. Voor de winst moet alles wijken. Objectiveerbaar presteren heeft in onze samenleving de overhand gekregen: wie verdient het meeste geld, wie fietst het snelst. Ik zie het zelfs aan de universiteit. Van ons filosofen wordt verwacht dat we zoveel mogelijk publicaties realiseren. De inhoud ervan is bijkomstig."

Maar sport gaat toch per definitie om winnen?

"Als zodanig is daar ook niets mis mee. Maar de wil om te winnen overschaduwt iedere moraliteit. Voor mijn boek 'Wielrennen' heb ik alle uitspraken van Lance Armstrong gelezen. Hij heeft eens gezegd dat wielrennen voor hem dé manier was om rijk te worden. Als dat het doel is, verdwijnt de zelfzorg. Dan gaat het niet meer om wat sport met je doet, maar wat je ermee kunt bereiken."

Er is nu veel verontwaardiging over dopinggebruik. Maar waarom zou een coureur wel zijn fiets mogen verbeteren en niet zijn lichaam?

"Wie sleutelt aan zijn lichaam overschrijdt een grens. Door het toedienen van lichaamsvreemde stoffen beschadigt iemand zichzelf. Maar vergeet niet, wielrennen is een keiharde sport, dat eist gigantisch veel van een coureur. In die sport is de verleiding om stimulerende middelen te nemen misschien groter. Het gebeurt zelfs bij de amateurs. Wielertoeristen die doping nemen. Waarom? Wat hebben zij te winnen?"

Het zou het wielerpeloton ontbreken aan een 'moreel kompas'. Weet u wat dat is? En kunnen we dat terugkrijgen?

"Je kunt sport niet losmaken van de samenleving. Je kunt een ethiek van eerlijkheid aanhangen, maar er heerst een ideologie van winst. Je kunt je afvragen of de topsport ooit geleid is door een moreel kompas. Mensen zouden moeten streven naar hun eigen maat, zonder competitie. Maar ik zie niet hoe dat moet gebeuren."

U bent teleurgesteld in de topsport. Heeft sport in zijn geheel daarmee voor u afgedaan?

"Nee, zeker niet. Maar ik streef niet meer naar prestaties. Ik hoef niet de snelste te zijn."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden