Bani Walid is als een gewonde leeuw, die slaat

Opstandige woestijnstad moet niets hebben van het nieuwe Libië, maar pro-Kadafi zijn inwoners niet

In zijn minuscule kantoortje in Bani Walid inspecteert schoolhoofd Ali (37) het zojuist uit Tripoli gearriveerde lesmateriaal. Op de kaft prijkt de rood-zwart-groene vlag - symbool van het Libië na de val van Kadafi. Toch zal je de vlag elders in school nergens aantreffen, net zomin als elders in de stad. Ali, zijn achternaam wil hij niet zeggen, schampert: "Na alles wat die zogenaamde rebellen hier aangericht hebben zeker. We spelen het spelletje braaf mee, maar verwacht niet dat we hier vrolijk met de nieuwe vlag gaan zwaaien".

Bani Walid is een woestijnstadje op zo'n twee uur rijden van de hoofdstad. Maar ondanks de ligging nabij het centrum van de macht hebben de autoriteiten in Bani Walid weinig in de melk te brokkelen. Het door de Overgangsraad aangestelde stadsbestuur werd eerder dit jaar met pek en veren door de bewoners weggejaagd. De met 'Tripoli' sympathiserende katiba (brigade) trof hetzelfde lot. De stamoudsten nemen nu de lopende zaken waar.

Toen de rebellen hier afgelopen najaar voor de poorten stonden, stuitten ze op ongekende tegenstand. Het verzet was zó fel dat het gerucht ging dat Moammar Kadafi zich in de stad ophield. Pas na vijf weken beleg en hevige bombardementen van de Navo gaf Bani Walid zich over. Binnen en buiten Libië staat het sindsdien bekend als het laatste Kadafi-bastion.

Zeker, nostalgie naar het oude regime hangt in de straten. 'We willen de Groene Vlag terug', staat er geschreven op een muur.

Maar schijn bedriegt. In 1993 namen officieren uit Bani Walid het initiatief tot een coup d'état tegen Kadafi. Eén van hen, Salem al-Waer, keerde afgelopen najaar terug van ballingschap in de Verenigde Staten. Maar uitgerekend hij werd door de bewoners op het schild gehesen en voert nu het commando over de '93-brigade', de enige militaire eenheid die in Bani Walid wordt geduld.

Volgens Mustafa Fetoeri, een in Brussel woonachtige Libische schrijver, laat de stemming in de stad zich beter samenvatten als 'anti-Overgangsraad', dan als 'pro-Kadafi'.

"Stammenloyaliteit speelt zeker een rol", zegt Fetoeri over de telefoon. "De inwoners van Bani Walid behoren tot de Warfalla en onderhouden zeer hechte banden met Kadafi's stam. Maar veel belangrijker zijn trots en afkeer van buitenlandse overheersing."

In de negentiende eeuw wist de stad de Turken buiten de poort te houden. Later kwamen ook de Italianen er niet in. "De huidige vlag wordt er geassocieerd met de repressie van de door de Britten in het zadel geholpen monarchie van koning Idris (1951-1969)", meent Fetoeri, zelf afkomstig uit Bani Walid.

"Vorig jaar februari steunde ik aanvankelijk de revolutie", zegt Aslan Doly, inwoner van Bani Walid. "Maar toen de Navo zich er mee ging bemoeien ben ik afgehaakt. Daaraan zag je dat de opstand niet door Libiërs, maar door het buitenland gedragen werd." Wat Doly van het nieuwe gezag in Tripoli verwacht? "Niets, dat ze ons met rust laten!"

Tijdens de revolutie sloot de stad zich als een oester. Nu is Bani Walid vooral een gekrenkte stad. "De Overgangsraad had ons beloofd dat onze eigendommen onaangeroerd zouden blijven", zegt schoolhoofd Ali. "Maar toen rebellen vorig jaar oktober de stad binnentrokken hebben ze overal geplunderd." Hij toont een foto van zijn overhoop gehaalde slaapkamer.

De relatie met de autoriteiten in Tripoli lijkt blijvend verziekt. Vorige week sloegen bewakers voor het hoofdkwartier van de Overgangsraad een onderhandelaar uit Bani Walid het ziekenhuis in. Toen strijders uit een naburige stad afgelopen maandag korte tijd het vliegveld in Tripoli bezetten, stuurde Bani Walid onmiddellijk een contigent strijders om hen te ondersteunen.

Volgens schrijver Fetoeri toont 'Bani Walid' de noodzaak van een weldoordachte verzoeningspolitiek in het nieuwe Libië. "Nu is die er niet, maar de stad is en blijft er, en zal voor problemen blijven zorgen. Bani Walid is als een gewonde leeuw. Als je die komt storen, slaat hij van zich af."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden