Banen scheppen in Liverpool kwestie van vallen en opstaan

In Groot-Brittannië viert Tony Blair met zijn New Labour-regering ruim een jaar na aantreden nog triomf na triomf. New Labour, New Britain, maar in het achterland is het lang niet alles goud wat er blinkt. In Liverpool bijvoorbeeld, havenstad aan de Mersey, dringt de glans nog lang niet door. De Liver Bird, symbool van de stad, laat de kop hangen. Deel 3 in een serie over de stad, het vuil en de hoop.

LIVERPOOL - De Liverpoolse ochtendkrant de Daily Post bracht het als hét nieuws van de dag. Tweeduizend pond belastinggeld werd er uitgegeven aan de opleiding van twee assistenten bij hamburgergigant McDonald's.

Ruim zesenhalfduizend gulden overheidssubsidie (het New Deal-programma) om twee jonge, langdurig werklozen aan een baan te helpen, bij een miljardenbedrijf waar ze volgens de filiaal-manager toch wel zouden zijn aangenomen. Een blamage, vindt de krant.

Het zijn van die oprispingen waarmee Ken Davies wel vaker te maken krijgt. De coördinator van het New Deal-programma in het Liverpoolse district Wirral laat zich er allerminst door ontmoedigen. Hier in Wirral-Birkenhead, aan de overkant van de rivier de Mersey, gaat het goed met New Deal, het ambitieuze miljarden-programma van de Labour-regering om de massawerkloosheid bij jongeren onder de 25 jaar aan te pakken.

New Deal moet het vlaggeschip worden van de regering-Blair. Het was een van Blairs belangrijkste verkiezingsbeloften: 250 000 jongeren uit de bijstand en aan het werk. Drieëneenhalf miljard pond is ervoor uitgetrokken, zo'n tien miljard gulden. En de havenstad Liverpool, Engelands ziekelijke zorgenkindje met een werkloosheid van twee keer het landelijk gemiddelde en allertreurigste achterstandswijken, dat Liverpool werd door de verantwoordelijke minister, David Blunkett, uitgekozen als speerpunt voor New Deal.

“New Deal is écht iets nieuws”, zegt Ken Davies, “speciaal gericht op díe 18- tot 25-jarigen die niet aan de bak komen.” Het gaat om de generatie die dreigt 'verloren' te gaan, randjongeren zoals getekend in de film Trainspotting. Vaak uit milieu's waar het geen rozengeur en manenschijn is, ouders en familie werkloos, wonend in pauperwijken, dwarsgezeten door drank en drugs.

New Deal is geen tovermiddel om banen te scheppen. Het gaat er vooral om de jongeren employable te maken, aantrekkelijk voor de arbeidsmarkt. Ze hebben vaak vroegtijdig, zonder diploma de school verlaten. Onder de vlag van New Deal worden hen basisvaardigheden bijgebracht, lezen en schrijven soms inbegrepen; er wordt geschaafd aan motivatie en zelfvertrouwen, aan gespreks- en presentatietechnieken om te kunnen solliciteren. Ze worden geholpen met drank- en drugsproblemen, met het vinden van onderdak.

Dat gebeurt in de eerste vier maanden, onder begeleiding van een persoonlijk adviseur die hen op alle fronten bijstaat en voor de jongeren lobbiet. Daarna kunnen de New Dealers een keuze maken uit vier opties. Een baan, waarbij de overheid de werkgever 'beloont' met 60 pond subsidie per week plus nog een aanvullend bedrag van 750 pond voor gekwalificeerde vaktraining. De jongere kan ook kiezen voor een volledige opleiding en training tot de national vocular qualification, een landelijk vereist vakniveau, waarvoor twaalf maanden worden uitgetrokken. De andere twee opties zijn: een training van zes maanden bij een task force op milieugebied of een even lange training voor vrijwilligerswerk, veelal in de zorgsector. Bij de laatste twee 'idealistische' keuzemogelijkheden behoudt de 'cliënt' zijn uitkering, mét een aanvulling van 15 pond per week.

“De regering stelt één voorwaarde: je kunt er niet onder uit”, vertelt Davies. “Iedere jongere met een uitkering, die langer dan zes maanden werkloos is, moet deelnemen aan het programma. Zo niet dan wordt de uitkering stopgezet.”

In Wirral-Birkenhead gaat het goed. Van de grofweg 800 New Dealers in de wijk kiest veertig procent meteen voor een vaste baan; een kwart kiest de extra opleiding, een ander kwart de milieusector. De resterende tien procent gaat naar het vrijwilligerswerk. In de eerste negen maanden blijkt de uitval nihil en de banen zijn niet aan te slepen, zegt Davies.

Motivatie

Niet het enige, wel het grootste probleem is de motivatie, de discipline bij de New Dealers, zegt Sue Mason. Ze is persoonlijk adviseur van New Dealers, van wie ze er veertig onder haar hoede heeft. “Sommige jongeren hebben nog nooit gewerkt, en zijn moeilijk aan het werk te krijgen en te houden”, zegt ze. “Cliënten met een drugs- en een gevangenisverleden, bijvoorbeeld. Op tijd opstaan, op tijd op je werk verschijnen, die discipline hebben ze nooit gehad, en dat wordt nu van ze geëist. Routine in het arbeidsleven, ze waren gewend om tot vier uur 's nachts naar de tv te kijken, nu moeten ze om negen uur op het werk zijn.”

De begeleiding gaat soms ver. Zoals bij dat meisje van twintig dat graag bij een beveiligingsbedrijf wilde. Sue Mason: “Om wat kordater over te komen, wilde ze van die stevige Doctor Martin Boots, nou, die hebben we voor haar betaald. Soms gaat het iets te ver, zoals die keer dat een meisje zich voor een kantoorbaan trendy wilde presenteren, met dure spullen van Marks and Spencer. Dát hebben we maar niet gedaan, het C & A'tje stond haar ook prima.”

Wat onwennig en verlegen nemen Carl en Peter een stoel in de bouwkeet op de werkplek. Carl, 21, zit nu twee maanden in het New Deal-programma, de 20-jarige Peter heeft vijf maanden achter de rug, allebei hier op de bouwplek in Birkenhead, bij de firma Porter's Builders.

Carl komt uit de gevangenis, waar hij kon kiezen: de laatste zes weken uitzingen in de cel, of aan de slag, via New Deal, waar hij tot op dat moment nog nooit van had gehoord. Carl greep de kans met beide handen aan en ruilde z'n celstraf - “erin geluisd, verkeerde vrienden op de verkeerde plaats” - maar al te graag in voor een begeleide werkplek in de bouw. Nog vier maanden heeft hij hier te gaan, en hopelijk kan hij dan bij Porter's Builders blijven, mét een diploma.

Peter is een 'echte' New Dealer. Ruim zestien maanden on the dole, zag hij een New Deal-wervingsspotje. Hij besloot meteen te reageren. En nu heeft hij een aanstelling als leerling-stucadoor. Plús een vaste vriendin, met wie hij samenwoont en die er flink achter heen zit dat hij in zijn vaste werkritme blijft. Nee, prima programma, dat New Deal.

Zo voor de wind als het gaat in Wirral-Birkenhead, zo moeizaam gaat het in Toxteth-Abercrumbee, Liverpools grootste probleemwijk. “Overal aan deze kant van de Mersey hebben we grote problemen”, zegt Val Bernham, New Deal-coördinator voor de stad. Ze heeft te kampen met een leger van achtduizend jeugdwerklozen. “De werkgelegenheid in Liverpool is in handen van kleine werkgevers, detailhandel, horeca. We proberen juist de grotere firma's te interesseren voor New Deal, want daar zitten opleidingsmogelijkheden, toekomst en doorstroming.

We moeten echt ploeteren, we dachten dat de subsidies aantrekkelijk zouden werken op de potentiële werkgevers, maar dat is dus niet zo. We hebben onze targets niet gehaald. Landelijk is uitgegaan van een percentage van 40 tot 45 procent dat rechtstreeks aan een baan kan worden geholpen, want dat is toch de kern van New Deal. Wij in Liverpool hebben dat al moeten verlagen tot 35 procent, en we zitten nu na negen maanden pas op zestig procent van dát doel. En ook de vrijwilligerssector doet amper mee, die kijkt liever eerst de kat uit de boom.''

Wat Val Bernham het meest stoort, is de houding van de gemeente. “Die had beloofd om tweehonderd banen beschikbaar te stellen. Maar ze komt steeds met nieuwe excuses: moeite om geld vrij te maken, moeite met de vakbonden die geen overheidsbanen willen zien verdwijnen naar New Dealers ten koste van de 'eigen mensen', wachten op 'Europees' subsidiegeld uit Brussel. Maar de gemeente heeft wel al een comité ingesteld om te kijken hoe ze kan samenwerken. Nou, daar schieten we veel me op.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden