Banco Popular: vorig jaar een voldoende, nu een euro waard

Beeld REUTERS

De Spaanse Banco Popular is voor één euro verkocht aan Banco Santander. Alleen zo kon worden voorkomen dat de bank omviel en het financiële systeem in gevaar bracht.

Bij de Europese stresstest van vorig jaar ging het nog goed. Banco Popular scoorde weliswaar onder het Europees gemiddelde, maar bleef ver verwijderd van de gevarenzone waarin vooral Italiaanse banken ploeterden. Hoe kan het dat een bank wel door de stresstest komt en een jaar later alsnog bijna omvalt?

Bij een stresstest kijkt de European Banking Authority hoe een bank reageert op drie jaar economische crisis. Het gaat erom dat banken voldoende geld achter de hand houden in zogeheten kapitaalbuffers. Banco Popular kon bij de laatste test rekenen op een buffer van 7 procent. Dat was weliswaar onder het Europees gemiddelde van 9,4 procent, maar nog altijd in de buurt van gerenommeerde banken als Deutsche Bank dat 7,4 procent en Rabobank dat 8,1 procent overhield.

Maar de resultaten van de test zeggen weinig over de financiële gezondheid van een bank. “Zo’n test meet niet alles,” zegt hoogleraar finance and banking aan de universiteit van Tilburg Harald Benink. Daarmee doelt Benink onder meer op de probleemleningen van banken. In de testen is nauwelijks te zien of een lening goed of slecht is, of deze wel wordt terugbetaald of niet.“Banken moeten op slechte leningen hun verlies nemen. Maar als je veel leningen hebt gegeven aan bedrijven met een betalingsachterstand, met hoeveel procent moet je die leningen afwaarderen? Dat is de grote vraag.”

Het antwoord zou in 2014 komen. Maar voordat de eurozone de rekening kon opmaken, moest zij eerst besluiten wie gaat betalen voor de rotte leningen: de overheden en dus de belastingbetaler of de private investeerders. Binnen de eurozone bleven de meningen verdeeld, zowel over de vraag wie moest betalen als over de hoogte van de rekening zelf. “Wetenschap en politiek kwamen tegenover elkaar te staan”, zegt Benink. “Vooral vanuit het zuiden van Europa was er veel politieke druk om niet door te pakken en op slechte leningen af te schrijven.”

Inschatting

Zo bleef er geld op de balans staan dat banken nooit meer terug zouden zien. De ene bank gaat daarin verder dan de andere. Zo staat Banco Popular er volgens de stresstest van 2016 beter voor dan Banco Santander, dat de omvallende concurrent nu overneemt. “Ik denk dat Santander een realistischere inschatting heeft gemaakt van de verliezen die zij moeten nemen”, zegt Benink. Dat zorgt volgens de hoogleraar voor een lage bufferratio, maar geeft wel een reëel beeld van de financiële gezondheid terwijl de cijfers van Banco Popular geflatteerd waren.

“Daarnaast, echte stress bij banken kun je niet testen”, zegt Benink. “Stel dat de Europese toezichthouder dat wel doet, dan moet de ECB bijvoorbeeld gaan rekenen met een scenario waarin de euro uit elkaar valt. Dan straal je als ECB uit dat het uiteenvallen van de euro een denkbaar scenario is. Dat leidt tot paniek op de financiële markt. Echte stress kun je niet testen, want dan wordt het een selffulfilling prophecy.”

De rotte leningen van Banco Popular zitten vooral in de vastgoedsector. De afgelopen jaren heeft Popular tientallen miljarden geleend aan projectontwikkelaars die er vakantiebungalows, kantoren en huizen mee bouwden. Maar de waarde van het vastgoed kelderde tijdens de economische crisis. In totaal heeft Popular voor 37 miljard euro aan slechte leningen uitstaan in de vastgoedsector. Die schuld neemt Santander nu op zich, dat als grootste bank binnen de eurozone de last van moeilijk inbare leningen wel kan dragen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden