Baltasar Garzón kent 't spel, hij weet al welke eis volgt

Tweede zaak tegen onderzoeksrechter betreft ambtsmisbruik

Net als vorige week zal de Spaanse onderzoeksrechter Baltasar Garzón (56) ook vandaag kalm de trappen beklimmen van het statige Hooggerechtshof in Madrid, waar hij terecht zal staan. Opnieuw zullen zijn vrienden, onder wie rechters en bekende acteurs, hem opwachten en hem op zijn schouders slaan alsof de doodstraf wacht.

Gekleed in pak, glad geschoren, met zijn toga over zijn armen, zal Garzón zich af en toe naar de massaal aanwezige pers draaien voor een foto. Hij kent het spel. Opnieuw zal de eis zijn: een jarenlang verbod op de uitoefening van zijn ambt. Dit keer niet vanwege het afluisteren van gesprekken tussen advocaten en hun cliënten in de grote corruptiezaak 'Gürtel', maar vanwege een nog meer beladen onderwerp.

De tweede zaak tegen Garzón is een van de meest controversiële uit de Spaanse geschiedenis. De onderzoeksrechter, vooral bekend vanwege zijn arrestatiebevel voor de Chileense dictator Pinochet, staat terecht wegens ambtsmisbruik. Reden: in 2008 begon hij, op verzoek van families van slachtoffers, een onderzoek naar misstanden in de Spaanse burgeroorlog (1936-1939) en de daarop volgende dictatuur van Franco. Duizenden slachtoffers liggen nog altijd in ongeopende massagraven verspreid door het land.

Binnen Spanje leidde het onderzoek tot grote ophef. Tijdens de overgang naar de democratie in 1975 was juist afgesproken het verleden te laten rusten. Het Hooggerechtshof moet nu oordelen of Garzón tegen de wet heeft gehandeld of dat het 'Spaanse zwijgen' onder het internationale recht geen grond heeft. Overigens wilde geen rechter in eerste instantie de 'Franco-zaak' aannemen, totdat er een werd gevonden die zelfs meeschreef aan de aanklacht.

Garzón heeft in Spanje veel vijanden die hem graag afgezet zien worden. Volgens de Spaanse pers hebben vijf van de zeven rechters in de 'Gürtel-zaak' een appeltje met hem te schillen. Motieven variëren van Garzón die hun in andere zaken wist te wraken, tot jaloezie. Aanhangers van Garzón spreken van een afrekening door de regeringspartij PP, waarvan veel politici verdacht worden van witwassen en belastingontduiking in de Gürtel-zaak.

De superrechter pleit uiteraard onschuldig te zijn. De reden dat hij advocaten en hun verdachten afluis terde, was 'om verdere criminele activiteiten te voorkomen'. Met schorre stem vanwege een zware verkoudheid zei hij vorige week dat de verdachten anders waren doorgegaan met het witwassen van geld.

Mensenrechtenorganisaties noemen het een schande dat Garzón in de beklaagdenbank staat. "De beschuldigingen aan het adres van Garzón zijn onacceptabel en in strijd met het internationale recht", zei jurist Hugo Relva van Amnesty International. "Deze hele zaak is pure intimidatie", zei Reed Brody van Human Rights Watch.

Naar verwachting zullen veel familieleden van slachtoffers vandaag hun steun betuigen voor het Hooggerechtshof. "Voor ons is de zaak enorm belangrijk", zegt Emilio Silva. Hij is voorzitter van de invloedrijke Vereniging voor het Herstel van het Historisch Geheugen en kleinzoon van één van de verdwenen slachtoffers van Franco. "Wat Franco heeft gedaan, is onbeschrijfelijk. De Spaanse staat is verplicht een onderzoek toe te laten. Het vonnis in deze zaak heeft grote gevolgen. Zullen de massagraven dicht blijven of opengaan?"

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden