Balletschoentjes, Nederlandse vrouwen wilden er niet aan. Maar nu mogen ze

Volgens mensen die het kunnen weten, passen ze in het rijtje onmisbare onderdelen in de klerenkast. Naast de klassieke blazer, de trenchcoat en het zwarte jurkje, horen ballerina’s een vaste plank te hebben. Die kleine, fijne schoentjes met platte zool en strikje voorop, ballet flats, zijn modeklassiek. Mooi van eenvoud.

Toch zijn Nederlandse vrouwen pas sinds een jaar of drie warm te krijgen voor de platte balletschoen-voor-buiten. Degelijk als we blijkbaar in onze kledinggewoonten zijn, werden de schoentjes eerder te onpraktisch gevonden. Te koud in de winter, te plat voor de zomer en bovenal te meisjesachtig voor volwassen vrouwen.

Voor de ware ballerina-festisjisten leidde dat tot zware beproevingen. Meewarige blikken in winkels vol blokhakken, puntneuzen en cowboylaarzen. Naar de professionele balletwinkel in Amsterdam, voor schoentjes die aan alle esthetische voorwaarden voldoen, maar die bij nader inzien niet geschikt blijken voor gebruik buitenshuis. Zeker tien jaar lang moest de honger worden gestild tijdens vakanties over de grens, waar vooral in het zuiden meisjesschoentjes altijd in de mode zijn. Voor een vriendelijk bedrag sleepte je dan een paar of drie mee naar huis, je intussen afvragend waarom Nederland zich zo matig interesseert voor dat altijd goed-schoentje waarmee Audrey Hepburn een trend zette in ’Roman Holiday’ (1961) en waarop prinses Diana graag uit wandelen ging.

Tijden veranderen. Inmiddels staan twaalf puntgave paren in de kast, stuk voor stuk gekocht in Nederland. Op de kop getikt bij de betere zaken als Fred de la Bretonnière, maar met evenzoveel liefde gescoord bij de schoenenoutlet, voor 5 euro per paar. Sinds de zomer van 2003 mogen ballerina’s weer en inmiddels zijn ze niet meer uit ons straatbeeld weg te denken.

Wehkamp, een van de grootste internetwinkels van Nederland, biedt deze herfst maar liefst vijftig verschillende modellen aan. Daarmee kan gerust gesteld worden dat de ballerina in de Hollandse linnenkasten gemeengoed is geworden.

„Ballerina’s zijn erg gewild en wij denken dat die trend nog wel even doorzet”, zegt woordvoerster Joke Vrolijk namens de schoeninkoopster van Wehkamp. „Ballerina’s zijn niet voor niets zo populair. Het is een makkelijk zittend schoentje, comfortabel en prettig. Ze passen bij allerlei stijlen, van sportief tot gekleed. Voor fabrikanten zijn het ook prettige schoenen, makkelijk te bedrukken met prints en in alle mogelijke kleuren te produceren.”

Een meegaand schoentje dus, met voor elk wat wils. Toch ging er veel tijd overheen voor Nederlandse vrouwen dát doorkregen. „Het is idioot dat het in Nederland zo lang heeft moeten duren”, zegt Eva Klerk, eigenaar van EW’s dat het schoenenmerk London Sole importeert. „Ik heb tien jaar in Londen gewoond en daar draagt iedereen ballerina’s. Vooral die van French Sole, het moederbedrijf van London Sole in Engeland. Ze worden daar al twintig jaar goed verkocht. Het is een basic, net als een spijkerbroek of laarzen.” Sinds begin dit jaar importeert Eva Klerk de ballerina’s van French Sole. Onder de Amerikaanse merknaam London Sole worden ze in Nederland verkocht. „Vorig najaar kwam ik op het idee, met Pasen lagen ze in de winkel. Wat er vervolgens gebeurde, is volslagen waanzin. De schoenen zijn niet aan te slepen.”

De ballerina’s van French Sole en London Sole worden ontworpen door de Britse Jane Winkworth. Zij begon haar carrière als restaurateur en schilder van fine art en porselein voor onder meer het Victoria & Albert Museum. Eind jaren ’60 begon Jane Winkworth vanuit swinging London platte schoentjes te ontwerpen voor haarzelf en haar vrienden, waarmee langzaamaan een bedrijf ontstond. Haar ’herschepping van de ballerina’s’, met lintjes, koordjes, pailletten, gespen en strikjes slaat aan en in de jaren negentig wordt de hype nog groter als Lady Di bijna alle ontwerpen van French Sole opkoopt en voortdurend met een ander paar in de openbaarheid verschijnt. Anno nu heeft Jane Winkworth zo’n 500 modellen en combinaties in productie. Het draagcomfort wordt alom geprezen: de schoentjes hebben, net als echte balletspitzen, geen rechter- of linkervoet, maar vormen zich om de voet door het dragen.

Het succesverhaal is louter lovend. Bladen als Vogue, Glamour, en de website InStyle kozen Jane Winkworth’s ballerina’s tot ’Best Ballet Flats’. De schoenen worden in meer dan 100 landen verkocht, in winkels als Saks en Neimann Marcus in de Verenigde Staten en Seibu in Hong Kong. Het vlaggenschip van het moederbedrijf in Sloane Street in London en de London Sole store in Santa Monica, Californië zijn berucht en beroemd om de meterslange rijen voor de deur. Daar moest Nederland toch ook voor te porren zijn?

Eva Klerk pakte het slim aan. Niet alleen had ze het geluk dat de schoentjes van het Engelse moederbedrijf wereldwijd zijn omarmd door talloze celebrities, in Nederland sloegen ook de glossy damesbladen onmiddellijk aan op haar product. Ze nam een professioneel pr-bureau in de arm en zorgde dat de komst van de London Soles werd aangekondigd in bladen die door fashionista’s grif worden gelezen. Een uitgekiend netwerk van exclusieve verkooppunten doet de rest. Klerk: „De basismodellen in zwart, beige en chocoladebruin doen het goed, maar ook de rode glitterballerina’s, de schoentjes van ponyhaar en de felle prints. Ik denk dat het grote geheim is dat deze schoenen fijntjes en elegant zijn. Het maakt niet uit of je dik, dun, groot of klein bent, ze staan altijd.” Kate Moss, Julia Roberts en Gwyneth Paltrow werden al met de Britse ballerina’s gesignaleerd, maar inmiddels zijn naar verluidt ook Leontien Borsato, Wendy van Dijk en Daphne Bunskoek ’om’. En met hen een hele hoop andere Nederlandse vrouwen.

Beetje bij beetje durft Klerk de bakens te verzetten. Want ook al lijken alle ballerina’s uit de verte op elkaar, er blijken wel degelijk verschillen. Culturele verschillen zelfs. Zo zijn Engelse en Amerikaanse vrouwen dol op toe cleavage, vrij vertaald: het teen-decolleté, terwijl Nederlandse vrouwen daar niets van moeten hebben. „Jammer, want juist in de winter loopt het lager uitgesneden model zo mooi aan de voet. Met een maillot of een fantasiepanty ziet dat er zó elegant uit.” En ook de keerzijde van het succes wordt voelbaar. Klerk: „Er is veel concurrentie en er wordt veel nagemaakt. Dan staat er Made in China op de zool, in plaats van Made in France, Italy of Spain. Die modellen zijn toch minder mooi. Wat grover, minder fijntjes. De hiel zakt in, ze blijven niet mooi. Terwijl een kwaliteitsballerina prachtig blijft.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden