Balkenende dempt kritiek

Een vijandig Europees Parlement leek na een uurtje Balkenende iets in te binden. De Nederlandse premier bleek toch niet zo anti-Europees.

Nog geen tien procent van de 785 Europarlementariërs kwam gisteren in Straatsburg luisteren naar wat premier Balkenende wilde met de gesneuvelde Europese Grondwet. De meeste aanwezigen hadden demonstratief blauwe Europese vlaggetjes voor zich neergezet. Want het nieuws dat Nederland de Europese vlag en het volkslied weg wilde hebben, had het Europees Parlement al bereikt. En ze maakten zich er vrolijk over. Een socialist had het vlaggetje zelfs halfstok gehangen.

„Een karikatuur van de Nederlandse visie”, noemde Balkenende dat. „Het volkslied en de vlag zijn prachtige symbolen. Laten we onze symbolen koesteren, maar het is de vraag of ze verankerd moeten staan in een grondwet. De symboliek van een grondwet, was een belangrijke factor bij het Nederlandse nee.”

Het Nederlandse kabinet wil dat een nieuw verdrag geen kenmerken van een grondwet meer heeft, zodat de Raad van State kan besluiten dat er geen nieuw referendum nodig is. Om die reden zou ook het Europese handvest voor grondrechten uit het verdrag gehaald moeten worden. Een nieuwe functionaris die Europa in de wereld moet vertegenwoordigen mag geen ’minister’ heten omdat dat te veel doet denken aan een vertegenwoordiger van een staat. En de EU mag vooral geen staat lijken, vindt het kabinet. Ook het handvest van de grondrechten moet verdwijnen, en juist dat doet het meeste pijn in het Europese Parlement.

„Verkoop het aan uw bevolking in plaats van de kwesties te ontwijken”, riep de liberale fractieleider Graham Watson Balkenende toe. Ook de leiders van andere grote fracties reageerden aanvankelijk vijandig op Balkenende. Een dag eerder hadden ze nog hard geklapt voor de Italiaanse premier Prodi en zijn loflied op de grondwet. Bij Balkenende klapten de grote fracties alleen voor zichzelf als ze Nederland op de hak namen.

Balkenende kreeg eerst alleen steun van groepen als het Vlaams Belang, de Poolse Liga van gezinnen en andere uiterst rechtse en eurovijandige groepen. Ook de SP’er Erik Meijer moedigde Balkenende aan: „Er is geen enkele reden u de wet te laten voorschrijven door mensen die willen vasthouden aan de grondwet.”

Toen Balkenende duidelijk maakte dat hij liever méér Europa wil dan minder om bijvoorbeeld klimaatverandering, terreur en illegale migratie te bestrijden, leek de sfeer te veranderen. Balkenende kreeg zelfs een applausje toen hij zei dat de bestaande verdragen onvoldoende zijn om te voldoen aan de eisen van de 21ste eeuw. Over zijn gezindheid verminderde hij de twijfel: „We kunnen helemaal niet meer zonder Europa.”

Toch blijft er een kloof tussen het Europees Parlement dat het bestuur van de EU in één klap wil vernieuwen, terwijl Balkenende zweert bij de kleine stapjes die Europa al vijftig jaar doet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden