Balkan / De vrede in Macedonië blijft heel broos

SKOPJE - Macedonië bungelt tussen burgeroorlog en vrede. Na acht maanden van geweld, vredesinitiatieven, eindeloze onderhandelingen en internationale druk weet de bevolking nog steeds niet waar zij aan toe is. Politici traineren de behandeling van het half augustus gesloten vredesakkoord in het parlement en af en toe wordt er, ondanks een staakt-het-vuren, flink geschoten.

Officieel staat de 4500 man tellende Navo-macht (inclusief 250 Nederlandse militairen) in de kleine Balkanrepubliek op het punt te vertrekken. Vandaag loopt haar mandaat af. Het bondgenootschap was in Macedonië om ruim drieduizend wapens van het Albanese rebellenleger UCK in ontvangst te nemen. Volgens Navo-chef Robertson, gisteren gearriveerd in de hoofdstad Skopje, hebben de rebellen zich aan hun afspraak gehouden. Hij eiste dan ook actie van het Macedonische parlement. Dat moet instemmen met een reeks grondwetswijzigingen, gericht op positieverbetering van de Albanezen in Macedonië. De eerste stappen daarvoor zijn gezet, zij het na eindeloos getreuzel in de volksvertegenwoordiging. De meeste Slavische Macedoniërs voelen er helemaal niets voor Albanezen meer rechten te geven. Zij zien het akkoord van Ohrid van half augustus, waarin de belangrijkste politieke partijen overeenstemming bereikten over wijzigingen van de constitutie, als een knieval voor 'UCK-terrorisme', slechts afgedwongen onder ongekend grote westerse druk.

Niettemin gaf het parlement maandag voorlopige goedkeuring aan vijftien belangrijke veranderingen in de grondwet. Daarbij ging het echter slechts om een gewone meerderheid. Nu zullen de details worden ingevuld en daarna moeten de volksvertegenwoordigers met een tweederde meerderheid hun zegen geven.

In dat hele gevoelige proces kunnen nog tal van kinken in de kabel ontstaan. Zo is er de kwestie van amnestie voor voormalige UCK-strijders. De leiders van het rebellenleger zien die als onmisbare voorwaarde voor vrede. En Navo-chef Robertson is het met hen eens. Hij zal de Macedonische regering dezer dagen dan ook weer flink onder druk zetten om af te zien van een heksenjacht op gepensioneerde rebellen, overigens vaak niet veel ouder dan zeventien of achttien jaar.

Eén belangrijk struikelblok is inmiddels wel uit de weg geruimd; de verlenging van de Navo-aanwezigheid. Wekenlang hebben Macedonische politieke kopstukken geprobeerd te verhinderen dat de buitenlandse troepen langer dan de afgesproken dertig dagen in het land zouden blijven. Verlenging van het mandaat zou, zo vreesde onder meer premier Georgievski, leiden tot splitsing van het land in een Albanees deel, het gebied in het noorden en noord-westen dat in de praktijk wordt beheerst door het UCK, en een Macedonisch deel, de rest van het land.

Maar zoals steeds heeft de regering knarsetandend ingestemd. Een kleinere Navo-macht zal ook de komende tijd in Macedonië bivakkeren. Formeel ter bescherming van de tientallen internationale waarnemers die de uitvoering van het vredesakkoord moeten 'monitoren', maar de Macedoniërs zien het als de zoveelste tegemoetkoming aan de eisen van het UCK. Dat heeft steeds aangedrongen op een langere aanwezigheid van westerse troepen ter 'bescherming' van het Albanese bevolkingsdeel.

Wat er de komende dagen, weken en maanden ook zal gebeuren, vast staat dat de verhouding tussen Macedoniërs en Albanezen in de afgelopen acht maanden grondig is verziekt. Eigenlijk is er geen sprake meer van een verhouding. De twee grootste bevolkingsgroepen van Macedonië willen niets met elkaar te maken hebben. Nieuwe geweldsuitbarstingen liggen op de loer.

De Albanezen houden zich vooralsnog rustig en genieten van de internationale steun. Ze hebben weliswaar een deel van hun wapens ingeleverd, maar ze zijn verre van tandenloos. Mocht blijken dat de afspraken in UCK-ogen niet worden nageleefd, dan kunnen de rebellen binnen enkele dagen terug zijn, zo verzekerde een van hun leiders, commandant Mësuesi, enige tijd geleden. ,,Dit keer hebben we gevochten voor onze rechten'',zei hij bij die gelegenheid. ,,Maar als de Macedoniërs ons dwingen opnieuw de wapens op te nemen dan zullen we strijden voor grondgebied.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden