Balinezen offeren religieuze tradities op aan toerisme

Het is voor velen de hemel. Wuivende palmen, helblauwe luchten, en duizenden tempels waar oneindig bloemen worden geofferd: het Indonesische eiland Bali is een geliefde bestemming van spirituele zoekers. Zeker na de wereldwijde bestseller 'Eten, bidden, beminnen' van Elizabeth Gilbert, waarin ze haar reis naar het eiland beschrijft, is Bali een soort pelgrimsoord geworden.

Maar terwijl Bali zich wentelt in het toeristisch gewin, kwijnt de plaatselijke religieuze traditie weg. Dat stelt Gede Ardika, een VN-gezant voor toerisme en ethiek. Hij verwijt de Balinese regionale overheid dat zij de lokale wijsheidstraditie, waar het eiland beroemd om is, verkwanselt. "Het schenden van de lokale wijsheid moet niet langer getolereerd worden", zei Ardika afgelopen week in het dagblad Bali Daily.

Al decennialang barst Bali bijna uit zijn voegen onder het massatoerisme. De teller staat intussen op bijna 2 miljoen bezoekers per jaar. De kuststrook is gaandeweg volgestouwd met hotels.

Een wet uit 2009 om de wildgroei aan toeristenaccommodaties te beperken, werd door alle regiohoofden op Bali afgewezen, uit angst dat investeerders zouden wegblijven. Antropologen waarschuwden jaren geleden al voor de teloorgang van de Balinese cultuur.

Nu roeren dus ook de VN zich, bij monde van Gede Ardika, die eerder minister van toerisme van Indonesië was, en zelf een geboren Balinees. "Bali heeft zijn eigen waarden die de Balinezen hun eigen identiteit geven. We hoeven ons niet anders voor te doen om toeristen te plezieren. We zijn zo druk met het bedienen van gasten, dat we onze eigen lokale wijsheid negeren."

Meer dan 90 procent van de Balinezen is hindoe. Op Bali maken religieuze voorschriften (bhisama) onderdeel uit van de lokale bestemmingsplannen, maar die worden allang niet meer gevolgd.

Zo mag volgens de bhisama in een cirkel van vijf kilometer rond een tempelcomplex geen commerciëel gebouw staan; dat moet een heilige zone zijn. Aan die regel houdt Bali zich allang niet meer. Ardika pleit er niet voor dat zulke regels weer strikt worden nageleefd. "Het gaat me niet om het aantal meters, maar om de geest van die wet. Inmiddels gaat het zover dat een toeristenwinkel pal naast de tempel staat."

Een andere religieus gebruik dat in gevaar is: Balinezen ruimen traditioneel dertig procent van hun perceel in voor hun privétempels. Maar vastgoedontwikkelaars van hotels en toeristische complexen trekken zich van die norm niets aan.

Het opofferen van de religieuze tradities, zegt Ardika, heeft ook gevolgen voor de natuur van Bali, die evenzeer zucht onder de toeristen. "Een van de grootste vijanden voor het eiland is de milieudruk. Bali lijdt aan watergebrek, en daarmee komt de lokale gemeenschap in gevaar. Het water op de rijstvelden werd hier altijd eerlijk verdeeld door een priester. De Balinezen moeten zulke eigen wijsheden herontdekken."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden