Bali dreigt nieuw Doha te worden

WTO-top die vrijhandelsakkoord na vijf jaar nieuw leven moet inblazen, lijkt mislukt nog voordat hij is begonnen

Wat doet Roberto Azevedo vandaag? De directeur-generaal van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) had trots naar buiten willen treden met een conceptakkoord dat de handel wereldwijd moet versoepelen. Dat 21 miljoen banen oplevert, waarvan 18 miljoen in ontwikkelingslanden. Tijdens een WTO-top, volgende week op Bali zouden 159 ministers van handel het bekrachtigen.

Gisterochtend strandden de onderhandelingen en nu staat Azevedo met lege handen. Niet alle hoop is vervlogen. Wellicht lukt de ministers begin december in Indonesië alsnog, wat ambtenaren de afgelopen weken niet voor elkaar kregen. Maar de pas-benoemde Braziliaan Azevedo maakt niet de droomstart die hij voor ogen had.

Minder gedoe aan de grenzen is het belangrijkste doel van het akkoord. En het minst omstreden. Efficiëntere havens, het mes in regels, beter gebruik van ICT, daar gaan alle WTO-lidstaten in mee, of ze nu arm of rijk zijn, volop meedraaien in de wereldhandel of hun plaats op de markt nog aan het veroveren zijn. Al waren tempo en kosten wel punten van onderhandeling. Opkomende economieën in Afrika, maar ook Brazilië en China bijvoorbeeld willen de tijd krijgen om hun douane's te hervormen en niet in hun eentje opdraaien voor de kosten van computerprogramma's, apparatuur en scholing. Daar was, naar verluidt, overeenstemming over. De finale onderhandelingen liepen gisteren stuk op een landbouwkwestie. India, met achter zijn rug meer opkomende economieën, wil de vrijheid om voedsel te subsidiëren. Subsidies helpen India's armen aan betaalbaar eten, India's boeren aan gegarandeerde afzet, maar ze benadelen buitenlandse telers en daarmee de vrijhandel.

De kwestie is vrijwel identiek aan het conflict dat in 2008 de 'Doha-onderhandelingen' van de WTO piepend en krakend ten einde bracht. Met het akkoord van Bali had de WTO die onderhandelingen over een wereldwijd, veelomvattend vrijhandelsakkoord nieuw leven willen inblazen. Gaat het nu mis, dan loopt de al enigszins zieltogende organisatie verdere averij op; het falen van 'Bali' doet de geloofwaardigheid van de WTO geen goed. Overigens staat niet alleen India's gehechtheid aan voedselsubsidie een akkoord in de weg. Ook de Amerikaanse sancties tegen Cuba zijn een struikelblok.

Sinds de Doha-onderhandelingen stil liggen, is vrijhandel een zaak van landen of groepen landen onderling. Pas nog zetten de EU en Canada hun handtekeningen onder een bilateraal vrijhandelsakkoord. De VS en de EU onderhandelen over een soortgelijke overeenkomst. Critici menen dat die bilateraaltjes de dominantie van de rijke landen verstevigen. De belangen van opkomende landen worden er op zijn best niet in meegewogen, op zijn slechtst stevig geschaad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden