Bagatelliseren vergrijzing is naïef

In Trouw van 10 juli betoogt Ad Kolnaar dat het probleem van de vergrijzing zwaar wordt overdreven. Gelukkig is hij slechts minister in een nepkabinet. Zoals zovelen denkt Kolnaar bij de vergrijzing vooral aan de gevolgen voor de AOW en pensioenen. Met wat meer economische groei zijn die gevolgen best op te vangen. Om dat te bereiken moet van Kolnaar, net als van het echte kabinet, de arbeidsparticipatie worden vergroot en verder moeten we ons niet te druk maken over het aflossen van de staatsschuld.

Als vergrijzing alleen over de pensioenen zou gaan, zou ik mij ook niet zo druk maken. Ook nog niet zo erg als het alleen om de staatsschuld zou gaan. Maar de problemen in de zorg zie ik wel degelijk toenemen. Dan gaat het niet om het gros van de ouderen, dat gezond ouder wordt. Het zit hem vooral bij ouderen die langere tijd zorg behoeven en van wie er verhoudingsgewijs veel meer komen.

Ik heb vooral zicht op de mensen met dementie. Deze ziekte is voor een groot deel ouderdomsgerelateerd: hoe ouder je wordt, des te groter de kans. De Gezondheidsraad heeft in een rapport uit 2002 het aantal mensen met dementie van 65 jaar en ouder berekend op 170 000 in het jaar 2000, oplopend tot boven de 400 000 in 2050. Deze schatting voor de toekomst is nog aan de lage kant, maar de tendens is duidelijk. Nog veelzeggender is het volgende gegeven: in 2000 stonden te-genover één patiënt 66 werkenden, in 2050 zijn dat er nog maar 27.

Momenteel wordt het grootste deel van de mensen met dementie verzorgd door de naaste familie. De grenzen van deze 'mantelzorg' zijn al enige tijd in zicht. Er komen steeds meer alleenstaande ouderen en kinderen wonen niet meer automatisch bij hun ouders in de buurt. Nu al is dementie een grote kostenpost, die volgens het RIVM ongeveer acht procent van het totale budget in de zorg opslokt. En nu al kennen we wachtlijsten voor opname in het verpleeghuis. Hoe zal dat worden als er straks meer dan tweemaal zoveel patiënten zijn?

In plaats van de kop in het zand te steken doen we er beter aan een langetermijnstrategie te ontwikkelen. Daarbij zijn tal van vraagstukken aan de orde. Door de economische dip zijn de personeelstekorten in de zorg sterk verminderd, maar hoe voorkomen we dat ze straks weer de kop opsteken? Hoe kunnen we de versnippering in de zorg verbeteren? Is het wel zo wijs om op de kosten van medicijnen te bezuinigen of leidt dat tot hogere kosten elders? En meer fundamenteel: kunnen we de gezondheidszorg laten kantelen van het bestrijden van de gevolgen van ziekte naar het voorkomen of uitstellen daarvan? Dat speelt niet alleen bij dementie, maar bijvoorbeeld ook bij hart-en vaatziekten en diabetes.

Ik heb niet meteen de antwoorden op al deze vragen. Ik weet wel dat ze er niet komen als we weigeren het probleem te zien of als we de gevolgen van de vergrijzing bagatelliseren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden