Bach: 'Stimmet an Kunst und Anmut'

UTRECHT - Guillaume Dufay trok donderdagavond tweemaal zoveel publiek toen zijn muziek exclusief werd gepresenteerd, dan toen hij drie avonden eerder in dezelfde Geertekerk en op hetzelfde late tijdstip het programma deelde met een collega van eeuwen later, Robert Heppener.

FRANZ STRAATMAN

Vreemd dat een deel van het publiek zich liet afschrikken want beide uitvoerende ensembles droegen de kwalificatie 'nieuw'. Voor het maandagconcert trad het Nieuw Ensemble aan dat, onder leiding van Ed Spanjaard, de zoete klanken van de kannunik uit Cambrai/Kamerijk (1400 - 1474) confronteerde met de complexer, maar milde klank- en denkwereld van Heppener (1925). Voor dat samengaan had Heppener overigens zelf de voorzet gegeven door rondeau en ballade-composities te instrumenteren, gedreven door een bijzondere affectie voor de muziek van Dufay. Het resultaat was meer dan bevredigend, ten eerste vanwege die bewerkingsarbeid. Heppener had bepaalde karaktertrekken aangedikt; fraai ingekleurd door de instrumentatie was de mystieke schoonheid van het lied 'La belle se siet au pied de la tour'. Een pracht van een lied, schitterend gezongen door sopraan Susan Narucki en countertenor David Cordier.

Ten tweede pakte de samenvoeging van de wereld van Dufay met werken van Heppener die los staan van het bewonderde middeleeuwse voorbeeld, prikkelend uit op het gehoor. 'Hymn to harmony' (op een dialoog uit Shakespeare's 'Koopman van Venetië') en 'Trail' (een rond de piano opgebouwde fantasie voor een divers ensemble) maakten duidelijk dat de hedendaagse componist zijn universum zelf moet opbouwen. In het geval van teksten schoffelt hij als een psycholoog achter de woorden en vormt de klanken. Dufay kon terugvallen op het raamwerk van een vorm. Ballades, rondeaux met hun herhalingsstructuur luisteren makkelijk; je dommelt weg in het mooie.

Dàt was een ervaring tijdens het exclusieve Dufay-concert, donderdagavond. De uitvoerenden presenteerden zich als Ensemble Project Ars Nova; Nieuwe Kunst dus. Maar wat is 'nieuw'? De groepsnaam werd ontleend aan een tractaat van Philippe de Vitry, werkend ruim honderd jaar vóór Dufay. Enkele nummers kwamen in beide programma's voor, zoals het felle rondeau 'Donnés l'assault a la fortresse' (Bestorm het bolwerk van mijn schone geliefde). De instrumentale uitvoering bij het Nieuwe Ensemble klonk met modern speeltuig te dreunend in de kerk-akoestiek.

Oude instrumenten, vedels, harpen, zelfs koperblaasinstrumenten voegen zich daarentegen op natuurlijke wijze in niet-concertzaal-ruimtes; de klank zweefde en alle lijnen bleven helder bij de groep Ars Nova. Overigens kwam de kracht in de onbewerkte vorm bij Ars Nova (twee zangers unisono begeleid door drie vedels) het beste uit: de melodie van 'Donnés l'assault' heeft de hit-potentie van een Verdi-aria of een popsong. Jammergenoeg bevredigde maar één stem bij Ars Nova, die van Laurie Monahan. De knijpende kopstem van Peter Becker irriteerde.

Uitstekende contratenoren stonden er donderdagmiddag in Vredenburg. Onder veel hilariteit presenteerde een drietal zich als persiflage op de drie Grote Tenoren. Vocaal klonk het lekker, 'O sole mio'. 'I did it my way' of 'White as lilies', maar in de presentatie van hun tour de chant waren Andreas Scholl, Dominique Visse (toch een mannetje met theater in zijn lijf) en Pascal Bertin nogal stijfjes.

Andreas Scholl was donderdagavond een van de vocale sterren in een show met drie wereldlijke cantates van Scarlatti, Vivaldi en Bach, met als apotheose de humoristische strijd tussen Phoebus en Pan, getoonzet door de anders zo serieuze J. S. De prestaties van het barokorkest Akademie für Alte Musik Berlin, met Bernhard Forck en Stephan Mai als gedreven aanvoerders, beantwoordden geheel aan de pittigheid in tempo en expressie die René Jacobs als dirigent (onconventioneel zwaaiend!) nastreefde. Hier klonk wat Bach vroeg: 'Stimmet Kunst und Anmut an.' Jacobs gaat met deze ploeg een serie Bach-cd's maken, o.a. alle wereldlijke cantates, de Johannes en de Mattheus, voor Harmonia Mundi France.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden