Baby baren voor een ander en dan een huis kopen

reportage | De Akanksha ivf-kliniek is een van de 3000 Indiase centra die draagmoeders aanbieden aan kinderloze stellen

Apetrots zitten ze met z'n allen op het bed in een hotelkamer in het Rama Residency Hotel in het Indiase stadje Anand: ouders, draagmoeder en baby Hitej. Draagmoeder Kiran Dhansukhbar Parmar (35) heeft Hitej in haar armen, de stralende Australisch-Indiase ouders Preety Handa en Maruti Thakur kijken vertederd toe. Oma zit er vrolijk lachend naast in een fauteuil, de echtgenoot van de draagmoeder op een andere stoel.

Hitej is nu een paar weken oud, zijn ouders zijn druk bezig de benodigde papieren te regelen voor zijn paspoort en exit-visum.

Kiran is een van de bijna negentig vrouwen die in de twee 'draagmoederhuizen' van de Akanksha ivf-kliniek van dokter Nayana Patel in de provincie Gujarat wonen. Embryo's van stellen die al jaren hopeloze pogingen hebben gedaan om zwanger te worden, zijn in de baarmoeders van de draagmoeders geplaatst om daar verder te groeien.

Patel begon zo'n acht jaar geleden met haar kliniek, waar tot nu toe ongeveer 950 baby's op de wereld zijn gezet. Het kost de wensouders zo'n 32.000 euro om een draagmoeder in te schakelen, inclusief alle behandelingen - tenminste, als alles in één keer goed gaat.

Patel heeft een lijst met voorwaarden voor vrouwen die draagmoeder willen worden. Ze moeten tussen 21 en 36 jaar zijn, gezond en getrouwd en zelf al kinderen hebben. Bovendien moet hun echtgenoot het ermee eens zijn.

Is er geen gevaar van exploitatie van arme mensen door rijke? "Waarom?", vraagt dokter Patel vanachter haar bureau in de drukke kliniek. "Ze betalen ervoor en de draagmoeders doen het vrijwillig. De rijke mensen helpen de arme om een zaak te beginnen of een huis te kopen, wat anders nooit mogelijk zou zijn voor ze. En de draagmoeders helpen om een droom in vervulling te laten gaan. Bovendien gaan we met alle vrouwen naar de bank om een bankrekening te openen op hun eigen naam. Hun echtgenoot kan daar dus niet aankomen", vertelt Patel. "De vrouwen krijgen een ziektekostenverzekering en leren vaardigheden, zoals naaien, waarmee ze later geld kunnen verdienen."

In veel kamers in het draagmoederhuis staan inderdaad ouderwetse naaimachines. Maar de meeste zwangere vrouwen liggen in hun kleurige tentjurken te rusten in slaapkamers met drie of vier bedden. Het is net na de lunch en het is zinderend heet ondanks de hardwerkende ventilatoren. Uit televisietoestellen klinken lawaaiige Bollywoodfilms.

Met het draagmoederschap verdienen de vrouwen een hoop geld, nog meer als ze een tweeling baren. "Met mijn vorige draagmoederschap heb ik 400.000 roepie (5720 euro) verdiend, dat staat nu op de bank", vertelt Jeyabin Hiteshbui Sutriya (31). "Met deze zwangerschap verdien ik nog eens datzelfde bedrag en kan ik bijna een huis met twee slaapkamers kopen!"

Voor veel van de vrouwen is het al hun tweede draagmoederschap. Velen sparen net als Jeyabin voor een huis. Parvin Banu (30) kocht een autoriksja voor haar broer om een eigen bedrijfje op te zetten.

Pooja Mukesh (30) vindt het wel best om in het draagmoederhuis te wonen. "Thuis moet ik op het land werken in de hitte of de regen, hier kan ik lekker relaxen, tv kijken en kletsen met vriendinnen", giechelt ze. Wel mist ze haar eigen 5-jarige zoontje, dat net op bezoek is uit Rajastan, samen met haar man. "Mijn zoontje weet niet wat ik hier doe, daar is hij nog te klein voor", zegt Pooja. "Maar mijn schoonfamilie en mijn hele dorp weten het, en die vinden dat ik goed werk doe door andere mensen te helpen een baby te krijgen."

Maar niet alle draagmoeders durven openlijk voor hun werk uit te komen in de conservatieve Indiase samenleving. "Behalve mijn moeder en mijn man, die overleden is, heb ik het niemand verteld", zegt Nazira Khalis Seikh (34). "Mensen denken anders dat ik alleen maar met witte mannen naar bed wil."

Na de geboorte wordt de baby direct weggehaald bij de draagmoeder en verzorgd in het Zydes-ziekenhuis. De biologische ouders komen zo snel mogelijk ingevlogen, of zijn er al als de baby op de geplande datum is geboren. Is het niet moeilijk voor de draagmoeder om de baby af te staan? "Dat moment was pijnlijk", geeft Jayabin in het draagmoederhuis toe. "De eerste vijf minuten overwoog ik het kind niet te geven. Maar toen bedacht ik me dat we een contract getekend hebben." Bovendien weten we dat we het voor het geld doen, vallen andere draagmoeders haar bij.

Ook Kiran heeft het even moeilijk als haar in de hotelkamer wordt gevraagd of ze het niet verdrietig vindt om afstand te doen van Hitej. "Ik heb hem tenslotte negen maanden gedragen." Maar dan kijkt ze haar echtgenoot aan en vermant zich. "Dit was de afspraak en nu hebben we genoeg geld om onze twee dochters elke opleiding te laten doen die ze maar willen. Onze meisjes, dat is waarvoor we dit doen."

Medisch toerisme is booming business

Draagmoederschap is booming business in India. Volgens een recent VN-onderzoek waren er in India in 2012 ongeveer 3000 centra die draagmoeders aanbieden aan kinderloze stellen. De industrie zou zo'n 400 miljoen dollar per jaar waard zijn. De Confederatie van Indiase Industrie schat de jaarlijkse omzet op wel 2,3 miljard dollar.

De Indiase regering steunt medisch toerisme naar het land. Omdat commercieel draagmoederschap op veel plaatsen verboden is, komen wensouders uit landen als Australië, Groot-Brittannië, Japan en Rusland naar India toe. Ook is het stukken goedkoper dan bijvoorbeeld in de VS, waar draagmoederschap in sommige staten toegestaan is.

Commercieel draagmoederschap werd recentelijk in Thailand verboden toen wensouders een baby met Down-syndroom weigerden. Het is niet bekend of dergelijke gevallen zich ook in India hebben voorgedaan. Wel zijn er mediaberichten over bijvoorbeeld een geval waarbij ouders het jongetje van een tweeling weigerden, omdat ze alleen maar een meisje wilden.

De Indiase Raad voor Medisch Onderzoek heeft richtlijnen vastgesteld voor draagmoederschap, een wet hierover is al jaren in de maak. Veel mensen kiezen voor draagmoederschap in plaats van adoptie in India, omdat dit sneller gaat en geen bureaucratisch proces van enkele jaren vergt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden