Baas durft werkstress niet aan te pakken

Waarom lukt het niet werkstress écht aan te pakken, vragen Carolien Hamming en Bram Bakker zich af. 'Werkstress is als een doos van Pandora voor werkgevers.'

Voor veel managers lijkt aanpakken van stressbronnen in het bedrijf oncontroleerbaar. Initiatieven om werkstress aan te pakken blijven vaak beperkt tot pogingen om de stressbestendigheid van individuele werknemers te vergroten. Financieel is het echter veel aantrekkelijker om werkdruk op bedrijfsniveau aan te pakken. Dit heeft pas kans van slagen als er voldoende veiligheid en vertrouwen zijn bij zowel medewerkers als management.

In een brief aan de Tweede Kamer noemde minister Asscher psycho-sociale arbeidsbelasting (psa) een van de grootste arbeidsrisico's. Ook de Wereldgezondheidsorganisatie is deze mening toegedaan. Naar schatting is een derde van het ziekteverzuim gerelateerd aan werkdruk en stress. De minister lanceerde daarom onlangs een plan om het aan te pakken.

Bewustwordingscampagne

Een bewustwordingscampagne voor werknemers en leidinggevenden is een van de voorgenomen maatregelen. De bedoeling daarvan lijkt vooral om het onderwerp in de media te agenderen, in de hoop dat het daarmee beter bespreekbaar wordt. Dat is hard nodig, want het aantal mensen met burn-outklachten ligt al jaren rond 14 procent en het psychisch verzuim is in 2013 gestegen naar 35 procent (was 29 procent in 2012). Op Europees niveau schat men in dat 50-60 procent van het verzuim psychisch gerelateerd is.

Hoe komt het toch dat de werkdruk eerder toe- dan afneemt en dat zelfs het bespreken ervan nog vaak taboe is in veel bedrijven? Aan de kennis en instrumenten ligt het niet. Tal van Arbohandboeken en websites geven volop informatie. Er is bovendien een overload aan deskundigen om werkgevers en werknemers te ondersteunen bij de aanpak. Ook gegevens over de opbrengsten van een goede psa-aanpak zijn oud nieuws. Facts en figures zijn er genoeg. En in de Arbowet is in 2005 al vastgelegd dat werkgevers verantwoordelijk zijn voor het welzijn van de werknemers. Behandeling van stress-gerelateerde uitval is ook geen probleem: er zijn gespecialiseerde instellingen waar het met succes geschiedt.

Onze ervaring is dat veel werkgevers huiverig zijn om de aanpak van werkdruk op de agenda te zetten. Waar werkdruk als organisatieprobleem wordt erkend, ontbreekt het aan expertise in mogelijke preventieve maatregelen en het proces naar verbeteringen. Dit ondanks alle beschikbare informatie. Men overziet het eenvoudigweg niet. Wat ook hindert is dat de verantwoordelijken voor de aanpak (management & hrm) vaak zélf overbelast zijn. De waan van de dag, reorganisaties en ontslagrondes weerhouden hen van het nemen van maatregelen. Of, nog erger, om gestarte verbeterprocessen behoorlijk af te ronden.

Men is ook bang onvrede aan te wakkeren onder de werknemers. Hoe persoonlijk zal het worden? Hoe kwetsbaar zijn de leidinggevenden? Ook werknemers vragen zich af hoe open ze kunnen zijn. In veel bedrijven heerst een 'afrekencultuur'. Kortom, het ontbreekt aan veiligheid, vertrouwen en de procesdeskundigheid. Het effect: veel mensen worden geholpen nádat ze in de problemen zijn geraakt, terwijl preventie iedereen ten goede zou kunnen komen.

Niet toereikend

Het initiatief van de minister is goed, maar niet toereikend. Hoeveel informatie en media-aandacht er ook is, dit zal niet leiden tot actie bij werkgevers, noch tot meer vitaliteit bij werknemers. Daarvoor lijkt de aanpak van werkstress voor veel werkgevers nog te vaak op het openen van de doos van Pandora. Pas bij voldoende expertise, tijdsinvestering en in een cultuur van veiligheid en vertrouwen kan aanpak van werkstress leiden tot succes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden