Azië gaat voor vrijhandelsverdrag zonder de VS

globalisering | In Kobe onderhandelen landen uit Azië en Oceanië over een nieuw handelsverdrag. China neemt het voortouw.

Voor het eerst sinds president Trump Amerika terugtrok uit een 'terrible deal', het handelsverdrag Trans-Pacific Partnership (TPP), komen zestien landen bijeen voor een ander omvangrijk Aziatisch handelsverdrag. Het omvat de halve wereldbevolking en een derde van de wereldeconomie.


China wil met het Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) de vrijhandel in de regio op gang houden en zijn invloed versterken. Tot vrijdag duurt de onderhandelingsronde die gisteren begon in Kobe, Japan. Er staat druk op de ketel. Een versnelde invoering van het verdrag kan de wereld laten zien dat globalisering niet stilvalt zonder de VS. In de jaren waarin Amerika nog geloofde in TPP had het China buiten de deur gehouden om zelf de agenda te bepalen. Nu de VS zich terugtrekken, neemt China het voortouw.


Al is TPP dan gestrand, het verdrag werpt toch een schaduw over de bijeenkomst in Kobe. Sommige landen kunnen de beslissing van Trump namelijk moeilijk verwerken. De gastheer hoopt nog stiekem dat de VS zich bedenken. Japan had voor TPP pijnlijke toezeggingen moeten doen, bijvoorbeeld over de importtarieven voor rundvlees en rijst. Maar daar stond toegang tot de Amerikaanse markt als een hoofdprijs tegenover.


Australië, ook van de partij in Kobe, dringt erop aan met TPP verder te gaan zonder de VS. Volgende maand zijn hierover gesprekken in Chili, dat ook meedoet aan TPP. De Australische minister van handel speculeerde zelfs op de mogelijkheid dat China zich aansluit bij een vernieuwd Trans-Pacific Partnership. Zeven landen zijn betrokken bij beide verdragen: Australië, Brunei, Japan, Maleisië, Nieuw-Zeeland, Singapore en Vietnam.


Alle RCEP-deelnemers zijn zich bewust van de wereldwijde tendens om grenzen te versterken en de vrijhandel in te ruilen voor protectionisme. "Dit is een een cruciaal moment", zei onderhandelaar Iman Pambagyo namens Indonesië in zijn openingstoespraak. De onderhandelaars kunnen bezwaren tegen vrijhandel niet wegwuiven, stelde hij: de RCEP moet ernaar streven om ook de belangen van de minder ontwikkelde landen te behartigen, zoals Laos en Birma.


Het verdrag had er eind 2015 al moeten liggen, maar sinds de aankondiging in 2012 is het lastig gebleken overeenstemming te bereiken over handelstarieven, het dienstenverkeer en het wegnemen van investeringsbelemmeringen: RCEP moet de grootste Aziatische economieën verbinden.


Een pijnpunt zijn de afspraken over intellectueel eigendom, die grote gevolgen kunnen hebben voor de toegang tot betaalbare medicijnen in ontwikkelingslanden. De Indiase afdeling van Artsen Zonder Grenzen waarschuwt daarvoor. Als het verdrag strengere naleving van patenten afdwingt, raakt dat de Indiase productie en export van generieke, goedkope middelen. India wordt de 'apotheker van ontwikkelingslanden' genoemd.


Een ander knelpunt is de Indiase wens om IT-specialisten in andere landen te laten werken. Zo'n werkvisum heeft volgens de Indonesische minister Lukita van handel voor een patstelling gezorgd tussen 'India en meerdere andere landen'. India zoekt nieuwe arbeidsmarkten nu de toestroom van 'nerds' naar de VS door strengere Amerikaanse visumregels in het gedrang komt.


TPP moest niet alleen de economie aanjagen, maar stelde volgens analisten ook hogere eisen aan het milieu en de arbeidsomstandigheden. RCEP richt zich vooral op tarieven en vrij verkeer van diensten en is volgens kredietbeoordelaar Fitch geen katalysator voor structurele hervormingen. Verwacht zonder deelname van de VS ook niet dezelfde economische groei als bij TPP, stelt Fitch. En mocht het tot een tarievenoorlog komen - als China reageert op de invoerbelasting die Trump wil instellen - dan is dat negatieve effect veel groter dan de winst van een handelsverdrag.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden