AzG: aanval op hospitaal Kunduz was niet een foutje

Medewerkers van Artsen zonder Grenzen in Genéve demonstreerden afgelopen dinsdag, een maand na de luchtaanval op het AzG-hospitaal in Kunduz, tegen geweld tegen medische faciliteiten.Beeld epa

Ruim een maand nadat haar ziekenhuis in het Noord-Afghaanse Kunduz werd verwoest door een  Amerikaans bombardement, wacht Artsen zonder Grenzen nog altijd op een verklaring over de toedracht van het Amerikaanse leger. De hulporganisatie blijft aandringen op een onafhankelijk internationaal onderzoek. "Dit is niet een foutje geweest."

Artsen zonder Grenzen (AzG) publiceerde deze week een eigen intern feitenrelaas, op basis van 60 interviews met Afghaanse en internationale medewerkers. Ook werd interne en openbare informatie geanalyseerd, waaronder foto's, emails en gegevens van telefoongesprekken.

Het interne onderzoek geeft soms van minuut tot minuut weer wat er in de catastrofale nacht van 3 oktober is gebeurd. Het dodental van de luchtaanval is opgelopen tot 30, onder wie 13 AzG-medewerkers en drie kinderen. "Nog nooit is AzG getroffen door zo'n gerichte, moorddadige aanval", zegt Arjan Hehenkamp, directeur van de Nederlandse tak van Artsen zonder Grenzen.

Geen Taliban
Een van de belangrijkste conclusies is dat er geen gewapende Talibanstrijders op het ziekenhuisterrein waren. Dat werd wel beweerd door het Afghaanse ministerie van binnenlandse zaken, dat stelde dat er tien tot vijftien terroristen in het gebouw waren. De Verenigde Staten noemden in eerste instantie als reden een beschieting op hun militairen die, samen met Afghaanse troepen, in de buurt van het hospitaal waren. Maar deze beide beweringen zijn niet bevestigd door de AzG-medewerkers.

"Het was juist een rustige nacht, veel rustiger dan de nachten ervoor", zegt Hehenkamp. "Sterker nog, de AzG-coördinator was een uur voor de aanval nog buiten, en heeft op ons hele terrein geen gewapende strijders aangetroffen en hoorde geen gevechten in de buurt."

Onder de 105 patiënten waren burgers, onder wie vrouwen en kinderen, en strijders van beide partijen. In de kliniek werden dus wel Talibanstrijders verpleegd, maar Artsen zonder Grenzen maakt geen onderscheid tussen patiënten, van welk partij dan ook. 'Gewonde strijders moeten zonder onderscheid behandeld worden en mogen niet worden aangevallen', aldus het rapport.

(tekst loopt door onder foto)

De intensive care unit van het getroffen ziekenhuis in Kunduz.Beeld ap
Beeld ap

'Vergissing'
De VS stellen inmiddels dat het ziekenhuis 'bij vergissing is geraakt', maar daar gelooft Artsen zonder grenzen niet in want de coördinaten waren meermalen aan de Amerikaanse en Afghaanse militaire autoriteiten doorgegeven.

"Zomaar een fout kan het gewoon niet geweest zijn. Het ziekenhuis is systematisch aangevallen, met het aanrichten van maximale schade als doel. Het was helder verlicht en met AzG-vlaggen gemarkeerd. Dit is niet een foutje geweest", zegt Hehenkamp. "Maar we weten niet wat er in de cockpit is gebeurd of in de commandolijn."

De VS en de Navo voeren eigen onderzoeken uit, maar de resultaten daarvan laten op zich wachten. Daarom blijft AzG bij de eis voor een internationaal onafhankelijk onderzoek door de Internationale Humanitaire Onderzoekscommissie IHFFC. Die heeft zich bereid verklaard dat te doen, maar daarvoor is wel toestemming nodig van de Amerikaanse en Afghaanse autoriteiten.

Petitie
De AzG-directeur is daar realistisch over. "Het is erg onwaarschijnlijk dat dat nog gaat gebeuren. Tot nu toe heeft de VS er nog nooit in toegestemd dat er van buiten de VS onderzoek wordt gedaan naar dit soort zaken." Hij zegt te hopen dat een petitie voor zo'n onderzoek, die inmiddels door 450.000 mensen wereldwijd is ondertekend, druk kan uitoefenen. En hij rekent erop dat er toch antwoorden zullen komen op de vele vragen die er zijn.

De medewerkers van Artsen zonder Grenzen zijn getraumatiseerd achtergebleven na de luchtaanval. "Zij zijn heel erg geschrokken omdat ze dachten dat er spelregels waren, maar die bleken er niet te zijn", zegt Hehenkamp. "We hebben veel moedige medewerkers en er is niemand gestopt met het werk. Maar zij hebben er op aangedrongen dat wel duidelijk wordt welke spelregels er nu eigenlijk nog gelden."

Arjan Hehenkamp, directeur AzG-NederlandBeeld TR Beeld MSF
Demonstratie AzG in Genéve.Beeld afp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden