Reportage

Ayman herenigd met familie, na verkocht te zijn door IS

De Irakese Ayman wordt herenigd met zijn oom, de neef van zijn vader, bij een Koerdische grenspost. Beeld REUTERS
De Irakese Ayman wordt herenigd met zijn oom, de neef van zijn vader, bij een Koerdische grenspost.Beeld REUTERS

IS ontvoerde duizenden yezidi’s bij hun gedeeltelijke verovering van Irak. De zesjarige Ayman, ontvoerd en daarna verkocht, werd in het heroverde deel van Mosul teruggevonden en herenigd met zijn familie.

Zijn nieuwe naam, Ahmed, is hem liever dan zijn geboortenaam Ayman - en meer nog de verkleinnaam ervan, Hamoudi. De zesjarige Ayman zegt het verlegen, in de ijskoude, kale kamer van het hutje dat zijn familie bewoont in het Koerdische yezidi-dorp Khanke. Dan wordt zijn aandacht weer in beslag genomen door een spelletje op de iPad.

Die was er niet bij het Turkmeense echtpaar, dat Ayman bijna anderhalf jaar geleden voor vijfhonderd dollar van terreurbeweging Islamitische Staat kocht. “We hadden ook geen telefoon”, vertelt hij zacht in het Arabisch, want het Koerdische dialect van zijn familie is hij vergeten.

Het Iraakse leger vond het jongetje ruim een week geleden in het bevrijde Oost-Mosul. Dat gebeurde op basis van tips van buren, vertelt Shaheen Nazdar, een yezidi die vertaalt voor de Amerikaanse hulporganisatie die bij de actie betrokken was. Via een post op Facebook werd Aymans familie gevonden en kon het jongetje met haar herenigd worden.

Unieke gebeurtenis

Het is al met al een vrij unieke gebeurtenis, zegt Nazdar: “We krijgen veel meer tips, maar niet allemaal zijn ze succesvol.” Sinds de strijd om Mosul in oktober begon, zijn slechts elf vrouwen en drie kinderen uit de yezidi-gemeenschap bevrijd. Er worden circa 3000 yezidi’s vermist, sinds IS in augustus 2014 de yezidi-provincie Sinjar binnenviel.

“Zijn moeder Nasrin zit nog bij Daesh”, denkt Nazdar, de lokale naam voor IS gebruikend. De groep zou de meeste yezidi’s hebben verplaatst naar de nog bezette rechteroever van Mosul en naar de stadjes Ba’aj en Tal Afar er vlakbij. Aangenomen wordt dat Aymans vader vermoord is tijdens de verovering van Sinjar, net als duizenden anderen (voornamelijk mannen).

Nazdar vertelt dat de vrouw die Ayman kocht hem niet wilde laten gaan, en dat de man huilde toen hij hem overdroeg aan de hulporganisatie. “Hij zei dat hij het beste voor hem wilde.”

Het oudere echtpaar had geen kinderen. De vrouw was onderwijzeres, de man werkte bij het elektriciteitsbedrijf, ook onder IS. Zij verbood het kind nog Koerdisch te spreken en strafte hem als hij naar zijn moeder vroeg, vertelt Naif Ibrahim, een neef van Aymans vader. “Hij begint wat meer te praten”, zegt hij, op een matrasje naast het kind. “Vanmorgen vertelde hij dat ze hem autootjes gaven om mee te spelen.”

Zijn échte huis

Ayman zelf is duidelijk in verwarring. Toen het leger hem met zijn grootmoeder herenigde en hem vroeg bij wie hij wilde blijven, omklemde hij haar huilend: “Bij haar!” Maar de volgende ochtend zei hij dat hij terug wilde naar zijn ‘baba en mama’, zoals hij het Turkmeense echtpaar noemde. En Ibrahim vertelt dat hij nog steeds vraagt “of dit zijn echte huis is”. Nu, naast zijn vaders neef die hij in de volkstraditie oom noemt, zegt hij desgevraagd zacht: “Ik wil bij mijn oom blijven.”

Zijn gezicht klaart pas op als hij over zijn vriendjes vertelt, met wie hij in Mosul op school zat. En over de letters en cijfers die hij leerde. Een paar maanden ging hij naar een lagere school, waar hij vooral islamitisch onderricht kreeg, de Koran leerde en schrijven en rekenen. “Ik vond het fijn”, zegt hij, “Arabisch is makkelijk.” IS-scholen staan bekend om hun militaire snit, maar Ayman was wellicht nog te jong voor schietlessen. Buiten school hield zijn nieuwe moeder hem vooral binnen. Ibrahim: “Ze hielden hem verborgen.”

Ayman bracht na hun ontvoering een jaar met zijn moeder bij IS door, maar werd na een mislukte vluchtpoging van haar gescheiden. Hij slaapt slecht, vertelt grootmoeder Khansa Khidher, die de traditionele witte hoofddoek en rok van oudere yezidi-vrouwen draagt. “Hij heeft akelige dromen.”

Ze wilde het niet geloven, toen ze over de post op Facebook hoorde. “Ik wist zeker dat hij dood was.” Ook voor Ayman is het onwerkelijk, zegt zijn oom. “Het is als een droom voor hem.” Maar desondanks weigert hij contact te onderhouden met het echtpaar in Mosul. “Want misschien zegt hij dan wel dat hij naar ze terug wil. Ik wil hem opvoeden als mijn eigen zoon. We doen ons best om het hem te laten vergeten.”

Ongekend Humanitair gebaar van IS

Aymans familie telt nog tien vermisten, die vermoedelijk vastzitten bij IS. Grootmoeder Khansa Khidher (54) en Aymans halfzusje Warina (10) waren ook ontvoerd maar werden vrijgelaten. En hoewel Ayman duidelijk gewend is om alleen te spelen, toont hij zich meer gehecht aan dit zusje van een andere moeder dan aan neefjes en nichtjes.

Hun grootmoeder vertelt hoe zij begin 2015, vijf maanden na hun ontvoering, met meer dan tweehonderd zieken en ouderen, maar ook zestig kinderen, hun vrijheid terugkregen. Er was geen duidelijke reden voor dit ongekend humanitaire gebaar van IS. Dat Warina werd vrijgelaten lijkt achteraf een wonder; jonge meisjes zijn bij IS immers zeer gewild. “Ik kuste de handen en de voeten van de Daesh,” zegt Khidher over die vrijlating. “Ik zei dat ik haar mee moest nemen. En ze zeiden: ze mag mee.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden