Column

Axel kon zijn Duitse bloed maar niet accepteren, wat ik ook zei

null Beeld Trouw
Beeld Trouw

Het was warm op die dag. Eigenlijk de hele zomer al. Al weken geen druppel uit de hemel op onze broeiende en kurkdroge heuvels. In de middag piepte mijn smartphone: ‘Axel is dood’.

Drie woorden in het Italiaans en, later op de dag, in meer talen in mijn Whatsappbox. Ik zette het geluid uit. De microkosmos waarin mijn Duitse vriend vertoefde was nogal internationaal. Axel stierf in de avond van de 28ste dag van de vorige maand. Hij viel zomaar neer in zijn tuin, 57 jaar oud. Het schijnt dat het ambulancepersoneel onderling nog grappen maakte toen de loeiende wagen 20 minuten te laat arriveerde. Hij stierf voordat hij op de brancard werd gelegd. Het hart heeft meestal geen geduld. En met hem lagen daar, tussen de tuinschommel en de bananenboom waaronder we soms pittige discussies hadden, heel wat onvoltooide romans en gedichten.

Axel schreef zich zijn hele leven blauw aan teksten die nooit werden gepubliceerd. Axel de humanist, Axel de mopperaar. Hij woonde vlakbij, tussen Pietrasanta en Seravezza, en voor de kost verhuurde hij zijn imposante huis. Ooit was hij uit Duitsland naar Italië gevlucht. Hij moest een rekening met zijn geboorteland vereffenen. Het verleden kleefde aan zijn huid en spookte door zijn hoofd. Niet zijn eigen verleden maar dat, uit een veel groter verband, dat we meestal als ‘duister’ kwalificeren. Hoe vaak heb ik Axel willen wijsmaken dat hij niets te maken had met afschuwelijke gebeurtenissen die vijftien of twintig jaar vóór zijn geboorte plaatsvonden. Dat hij de nazi-geschiedenis van zijn land niet als een molensteen om zijn identiteit moest hangen. Dat de tijden waren veranderd en Duitsland een voorbeeldige democratie was geworden. Het hielp niet. Zijn Duitse bloed koesterde hij als een soort gif dat hij bij geboorte had meekregen. Een kruis dat hij zelf schuldbewust en met vakwerk in elkaar had getimmerd.

Accepteren en gelukkig zijn

Als hij drie weken langer had geleefd, had ik hem enkele passages uit de laatste column van Naema Tahir over de lasten van een koloniaal verleden kunnen voorlezen. Bijvoorbeeld: ‘Het verleden kan een enorme last zijn waaronder een mens gebukt gaat (...) Kunnen we het daarom niet beter gewoon accepteren, om gelukkig te kunnen zijn?

Axel vond een paar jaar geleden, na veel zoeken en veel proberen, eindelijk zijn eega. Ze kwam uit Afrika en zou hem in de wintermaanden een kind schenken. Axel op zijn 58ste voor het eerst vader!

De donderdag na het bericht op mijn smartphone zaten we in het kerkje van Vallecchia naar de foto van Axel te staren die boven op zijn kist stond. De priester had het over fratello Axel die zich nu tussen de engelen bevond. Een uur later liepen we traag achter hem aan naar de begraafplaats. Het was bijna twaalf uur en onveranderd heet. De zon beet door het azuurblauw heen en ik moest aan Meursault denken. Het personage uit de roman van Albert Camus ‘L’étranger’ toen hij zijn moeder op een snikhete Algerijnse dag begroef. Ik zocht puffend een stukje schaduw op en zag alleen van een afstand hoe Axel in de grond verdween.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden