Avonturier Sluizer kijkt terug op een halve eeuw filmen

BELINDA VAN DE GRAAF

In de 'extra tijd' die hem is gegund, nadat hij vijf jaar geleden een slagaderbreuk overleefde, werkt regisseur George Sluizer (80) als een razende door aan zijn filmische oeuvre. Hij voegde een vierde deel toe aan zijn trilogie over circa veertig jaar Palestijnse geschiedenis ('Homeland', 2011). En hij voltooide afgelopen zomer de film die hij een kleine twintig jaar geleden moest staken vanwege de dood van zijn hoodrolspeler, de 23-jarige Hollywood-ster River Phoenix ('Dark Blood', 1993-2012).

Tussendoor vertelde hij Hans Heesen, scenarist en publicist, dat hij behoefte had om zijn leven en werk in perspectief te plaatsen en van commentaar te voorzien. Heesen had de regisseur eerder geïnterviewd voor zijn filmbundel 'Een Volstrekt Onverklaarbaar Wonder'. Begin dit jaar ging hij opnieuw met Sluizer in gesprek, beurtelings in Amsterdam en Sluizers tweede woonplaats Nice.

Het resultaat is een smakelijk interviewboek dat donderdag werd gepresenteerd op het Nederlands Film Festival. Sluizer komt erin naar voren als een belezen avonturier, behept met een opmerkelijke strijdlust. Iemand die zijn verhalen doorspekt met bizarre anekdotes en uit de losse pols Jean Cocteau en Claude Lévi-Strauss citeert. De laatste wekte zijn interesse voor andere culturen.

Als zoon van een musicerende Frans-Joodse vader en een sportieve Noorse moeder verhuisde hij tijdens de oorlog van Frankrijk naar Engeland, waar zijn vader voor Radio Vrij Nederland en Radio Oranje ging werken. Sluizer kwam op 9-jarige leeftijd op een kostschool terecht, waar hij getuige was van de zelfmoord van leeftijdgenootjes. "Dat ik nog leef is een wonder, want het ging er beestachtig aan toe", aldus de regisseur. "Die kostschool was mijn concentratiekamp."

Op zijn zestiende sjouwt hij kabels voor Bert Haanstra, en op zijn zeventiende zit hij op de wilde vaart. Ergens voor de kust van Barbados valt het besluit: hij wil filmmaker worden, en stapt bij thuiskomst op de fiets naar Parijs om film te studeren. Sluizer spreekt van oogorgasmes bij het zien van het Sovjet-epos 'Alexander Nevsky'.

"De opleiding was gericht op denken, op filosofie, heel Frans", vertelt de regisseur, die zijn liefde voor de literatuur afwisselde met veel actie. Zijn dienstplicht vervulde hij bij de militaireinlichtingendienst,diehem Russisch leerde. Dat kwam in de jaren zestig van pas, toen hij voor National Geographic naar Siberië reisde. Met zijn eerste documentaire opdrachtfilm, 'De Lage Landen' (1961), won hij meteen de Nederlandse Staatsprijs, en werd hij bekroond op het Filmfestival van Berlijn.

Ergens in die jaren werd de kiem gelegd voor 'João en het Mes' (1972), zijn prachtige speelfilmdebuut over een Braziliaanse cowboy die zijn mooie, jonge vrouw doodt uit jaloezie. Het noodlotsdrama werd door Brazilië afgevaardigd naar de Oscars. In dezelfde jaren zeventig wist hij Hitchcock-ster Anthony Perkins te strikken voor zijn Mulisch-verfilming 'Twee Vrouwen' (1979).

Met 'Spoorloos' (1988) maakte Sluizer misschien wel de beste Nederthriller, subtiel en ijzingwekkend verteld, met de grote doorbraak van Johanna Ter Steege als de vrouw die op raadselachtige wijze verdwijnt bij een Franse benzinepomp. Het leverde hem een kwart eeuw geleden het Gouden Kalf op voor de Beste Nederlandse Film. Sluizers Saramago-verfilming 'Het Stenen Vlot' (2002) werd in deze krant omschreven als een 'geestige, surrealistische, apocalyptische vertelling waarin vijf mensen naar elkaar toe worden gedreven, en elkaar vinden op het moment dat Europa uiteenvalt'. Sluizer toont hoe Spanje en Portugal los scheuren van Europa. Hij werpt de vraag op wat de waarde is van die zogenaamde Europese eenheid, en maakte een film die in het licht van de huidige economische crisis alleen maar relevanter en urgenter is geworden.

'Wie zijn ogen niet gebruikt, is een verloren mens - Hans Heesen in gesprek met George Sluizer' is een uitgave van Nijgh & Van Ditmar (2012).

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden