Avondland, onafhankelijkheid, vrijheid

Het mooiste aan Pegida vind ik de naam: Patriotische Europäer gegen die Islamisierung des Abendlandes, die zelfs het Nederlands min of meer ongeschonden doorstaat: 'Patriottische Europeanen tegen de islamisering van het Avondland'. Vooral dat patriottisme en Avondland erin, waar kom je dat verder nog tegen? Ik heb het al in geen jaren iemand horen zeggen: ik ben een patriot. Je bent wellicht vóór Nederland, je bent een chauvinist, je houdt van Oranje, maar een patriot? Misschien is het woord besmet door de Nederlandse geschiedenis, waarin de Patriotten, hoewel in oorsprong nette aanhangers van de Verlichting, toch vooral als heulers met de Franse bezetters zijn neergezet. En dan dat Avondland, een woord dat Europa moet aanduiden, maar dan vanuit Oosters perspectief, het land waar de zon ondergaat; het begrip 'Europa' schijnt van het Fenicische 'ereb' te komen, dat 'avond' betekent. Iedereen denkt natuurlijk direct aan Oswald Spenglers boek 'Der Untergang des Abendlandes' uit 1918. Dat boek is gek genoeg nooit in het Nederlands vertaald (uitgeverij Bananafish, gespecialiseerd in merkwaardigerwijs onvertaald gebleven boeken, doe er wat aan!), dus je mag je afvragen hoeveel mensen het werkelijk gelezen hebben, maar de associatie 'Avondland' en 'ondergang' is onvermijdelijk. Volgens Spengler vergaat het culturen net als mensen: ze ontstaan, worden volwassen en sterven; dat gold voor bijvoorbeeld de Egyptische, de Griekse, de Byzantijnse beschaving, waarom zou onze beschaving opeens een uitzondering op de regel zijn? Spenglers cultuurpessimisme is spreekwoordelijk geworden en zij belichaamt kennelijk een nog steeds bestaande angst, namelijk dat je eigen cultuur verdwijnt omdat er een ander overheen schuift. Zelf heb ik veeleer het gevoel dat we in een tijd leven waarin alle mogelijke culturen, onder veel gespartel en tegenzin weliswaar, langzaam in elkaar schuiven tot een globale cultuur waar de zon niet ondergaat, een cultuur die het ook vast niet eeuwig zal uithouden trouwens. Maar zover is het nog lang niet, we zitten nog volop in de puberteit van deze beweging richting wereldcultuur, en wie weet komt het er helemaal niet van. Dat het overwicht van het oude Avondland ooit voorbijgaat of het misschien al ís, lijkt me echter geen boude veronderstelling.

Ook de naam van de Britse vaderlandslievende UKIP roept van alles in mij wakker met die I van Independence die misschien ook wel de I van 'Isolation' is, van 'Splendid Isolation' naar de Britse neiging in de negentiende eeuw om zich niks van Europa aan te trekken. Dat is het probleem met al die verschillende vaderlandsliefdes: ze sluiten elkaar uit. En dan onze eigen PVV waar ik deze dagen even op verjaardagsvisite ging, www.pvv.nl, om te zien wat de Vrijheid in hun naam precies oplevert: 'Grenzen dicht' hing er boven de feestverlichte site, en direct daaronder 'Meldpunt Overlast asielzoekers'. Vrijheid, Avondland, Onafhankelijkheid, de patriotten van tegenwoordig gebruiken graag grote woorden. Om de dingen klein en overzichtelijk te houden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden