Avocado's en honing, maar geen brood en hamburgers

Servische tennisser onthult in biografie 'Serve to Win' welk eetpatroon hem zo fit en sterk heeft gemaakt

Het is een snikhete dag in Melbourne eind januari 2010. Novak Djokovic heeft zojuist in de kwartfinale van de Australian Open tegen Jo-Wilfried Tsonga de derde set met 6-1 gewonnen. De Serviër voelt zich oersterk. Begin vierde set gaat het plotseling mis. Een onzichtbare kracht trekt alle zuurstof uit zijn longen. Hij snakt naar adem. Na de volgende game komt er een zure smaak zijn mond binnen. Djokovic rent naar de kleedkamer, valt op zijn knieën, grijpt zich vast aan de rand van het toilet en geeft over. Alle kracht vloeit uit zijn lichaam weg. Als hij terugkomt op de baan voelt de service van de Fransman een stuk zwaarder aan. Het kost ineens meer moeite om de benen op te tillen. Djokovic verliest de vierde set. In de vijfde set pakt hij nog slechts één game. Game, set, match: Tsonga.

Jarenlang heeft Djokovic niet geweten waar zijn inzinkingen vandaan kwamen. Soms viel hij zonder aankondiging ineens flauw op de baan, andere keren had hij plotseling last van allergieën. Over zijn fysieke ongemakken werden veel grappen gemaakt. "Kramp, vogelgriep, verkoudheid. Hij heeft altijd wel wat", meende Andy Roddick. Zelfs de beschaafde Roger Federer zei dat Djokovic één grote grap was als het ging over zijn klachten. Totdat de Serviër erachter kwam dat het allemaal lag aan verkeerde voeding. In 'Serve to Win', zijn nieuwe biografie, onthult de tennisser welk dieet hem heeft geholpen om nummer één van de wereld te worden. Vandaag staat Djokovic voor de zesde keer in zijn carrière in de halve finale van de US Open. Zijn geheim: geen brood, wel avocado's en zeker geen hamburgers.

Djokovic staat niet alleen in zijn zoektocht naar een goed dieet. Het belang van de juiste voeding krijgt steeds meer aandacht in topsport, ziet Kamiel Maase, oud-marathonloper die betrokken is bij het voedingsteam van NOC-NSF. Alleen al het feit dat er bij de sportkoepel een heel team van deskundigen werkt dat alles over eten weet, is volgens Maase een teken dat sportbonden er meer mee bezig zijn. "Zo'n vijf jaar geleden lag hier een papiertje met vijf namen van mensen die af en toe werden ingezet", vertelt Maase. "Nu is er een hele groep met deskundigen die precies weten wat werkt voor een turnster of een kogelstoter. Want dat dieet verschilt natuurlijk. Waar de één baat bij heeft, kan voor een ander geen nut hebben."

Sporters zijn zelf ook steeds meer op zoek naar wat voor hun werkt op eetgebied, weet sportdiëtist Floris Wardenaar, die onder meer topzwemmers en roeiers heeft begeleid. Sommige atleten komen elke week met een ander middeltje aanzetten. "Er zijn er die speuren het hele internet af naar nieuwe dingen. Daar moet je wel mee uitkijken, want er worden een heleboel onzinproducten op de markt gebracht." Zo zweert Djokovic bij manukahoning uit Nieuw-Zeeland, dat een grote hoeveelheid aan antibacteriële eigenschappen zou bevatten. Een potje kost ongeveer veertig euro.

Wardenaar moet erom grinniken. "Nooit van gehoord. Het staat in ieder geval niet op mijn lijst van prestatiebevorderende producten." Als een sporter met iets nieuws komt gaat de sportdiëtist eerst op onderzoek uit. Heeft het bedrijf dat de honing produceert een eigen website? Van welke bijenstammen komt die honing? En: is er wetenschappelijk bewijs voor de positieve effecten van het middel? Als hij gerustgesteld is wil hij er best mee werken. "Honing is een hele interessante brandstof. Wie weet doen we het in de thee."

De belangrijkste tip van Djokovic is het glutenvrije dieet. Prima voor mensen die daar allergisch voor zijn, vindt Maase. Maar als er geen duidelijke allergie is, raden Maase en Wardenaar enthousiaste sporters af om massaal op de glutenvrije toer te gaan. "Als je daar niet allergisch voor bent zie ik niet in waarom je gluten moet mijden", zegt Maase. De oud-atleet vindt dat de energie die sporters zouden stoppen in het niet eten van gluten, dat in een heleboel producten zit, beter gestopt kan worden in de sport zelf. Als atleten geen brood meer eten moeten ze er bovendien op letten dat ze genoeg koolhydraten uit andere producten halen. Wardenaar: "Zeker in het geval van Djokovic met die marathonpartijen die hij soms speelt. Daar heb je een goede brandstof voor nodig."

De een wint grandslamtoernooien op een Big Mac, de ander zweert bij avocado en quinoa. Toen de Australiër Lleyton Hewitt in 2002 Wimbledon won, bestond zijn avondmaal voornamelijk uit hamburgers. Voor Kim Clijsters, zijn toenmalige vriendin, werkte dat kennelijk niet zo goed. De Belgische speelster werd in de tweede ronde uitgeschakeld door een veel lager geklasseerde speelster.

Djokovic is in ieder geval nooit meer in de MacDonald's te vinden, of hij moet er sla zonder dressing (bevat soms gluten) willen eten. Vanaf het moment dat de 26-jarige Serviër stopte met het verorberen van zijn favoriete pizza, zuivel, hot dogs, chocola en nog een hele lijst met andere dingen, voelt hij zich beter op de baan. Van allergieën, ademhalingsproblemen en plotselinge misselijkheid heeft hij geen last meer. Nadat hij in 2008 op de Australian Open zijn eerste grandslamtitel veroverde pakte hij er met zijn nieuwe eetpatroon nog vijf stuks bij. Of het aan de mahukahoning lag zullen we nooit weten. Grappen worden er in ieder geval niet meer gemaakt over de nummer één van de wereld.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden