Automatisering slokt miljarden euro’s op

De overheid betaalt miljarden per jaar voor automatiseringssystemen die gebrekkig werken of nooit in gebruik worden genomen.

De Nederlandse overheid geeft per jaar vier tot vijf miljard euro uit aan geheel of goeddeels mislukte automatiseringsprojecten. Ter vergelijking: dat is net zo veel als de aanleg van de hele Betuwelijn heeft gekost.

Die conclusie trekken diverse ict-deskundigen na een analyse van de Nederlandse automatiseringsuitgaven en vergelijkingen met onderzoek in andere landen. Volgens de hoogleraren en specialisten wordt het hoog tijd om de problemen te inventariseren en aan te pakken.

Jan Friso Groote, hoogleraar computertechnologie in Eindhoven, zegt via verschillende berekeningen steeds op eenzelfde jaarlijkse miljardenstrop uit te komen. „Zo heeft een Amerikaans onderzoeksbureau vastgesteld dat van alle it-projecten 30 procent helemaal nooit van de grond komt, 50 procent veel problemen geeft en slechts 20 procent echt geslaagd genoemd kan worden. Betrek dat op de Nederlandse uitgaven aan it, 18,5 miljard in 2004 volgens het CBS, en je hebt al ruim zes miljard aan compleet mislukte projecten en nog eens negen miljard aan automatisering met kleine tot grote problemen.”

Dat cijfer geldt voor projecten bij de overheid en het bedrijfsleven samen, waarbij de overheid ongeveer de helft van alle it-investeringen voor haar rekening neemt.

De Amsterdamse Informaticahoogleraar Chris Verhoef vreest dat de faalkans bij projecten van de overheid groter is dan in het bedrijfsleven. Verhoef pleitte eerder in Trouw al voor striktere regelgeving voor automatisering.

Verhoef: „Vijf jaar geleden is voor het ministerie van Vrom onderzoek gedaan naar automatisering bij de overheid. De rijksoverheid gaf toen jaarlijks vier miljard euro aan automatisering uit, en de lagere overheden samen ook nog eens vier miljard. Volgens dat onderzoek kwam maar liefst de helft van alle projecten nooit tot voltooiing.”

Bij de overheid zijn mislukkingen mede het gevolg van steeds nieuwe eisen die politici stellen aan systemen die daarvoor ongeschikt zijn of nog in ontwikkeling zijn. Zo is de Belastingdienst sinds vorig jaar verantwoordelijk voor het toekennen van allerhande toeslagen, zoals de huurtoeslag.

De software ervoor heeft 50 miljoen gekost, maar levert onaanvaardbaar veel fouten op. De fiscus ontwikkelt nu één, geheel nieuw automatiseringsysteem voor de hele dienst, waarbij de kersverse toeslagensoftware als eerste wordt vervangen.

„In Nederland wordt jaarlijks aan software meer geld over de balk gesmeten dan aan de hele Betuwelijn en toch lijken we dat allemaal niet zo erg te vinden”, constateert hoogleraar Groote.

Net als zijn collega Verhoef pleit hij voor onderzoek naar de omvang van dit probleem.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden