Review

Auto in, auto uit op zoek naar kicks

Jack Kerouacs classic is een mannenboek. Maar ook 'gurls' kennen dat verlangen om los te breken.

Ooit eens met de auto dwars door de Verenigde Staten rijden, liefst over route 66 -die droom hebben veel leeftijdsgenoten. Zelfs wanneer we allang geen 18 meer zijn en ons dagelijks in de file storten, voelen we dat ergens diep in ons kantoorslaven nog een avonturier schuilt. Onderweg zijn, vrij zijn, los van (relationele) verplichtingen en oude banden, altijd het nieuwe tegemoet -en daarom zitten we vast tussen Diemen en Weesp. En dat is de schuld van Jack Kerouacs 'On the Road'.

Het boek is zo beroemd dat je het kunt kennen zonder het gelezen te hebben, dat wil zeggen: het komt altijd weer voorbij, in muziek, en in films: 'Easy Rider', 'Paris Texas', 'Stranger than Paradise', 'Thelma and Louise', en in talloze Amerikaanse andere roadmovies waarin het onderweg-zijn doel op zich is geworden.

Maar hoe ging het ook weer met de orginelen, met Sal Paradise en Dean Moriarty? Die twee die kriskras door Amerika naar San Franciso, Chicago, Detroit en vele andere steden zwierven?

'On the road' is gebaseerd op de trips die Jack Kerouac in de jaren veertig maakte met de dichter Neal Cassady. Volgens zijn eigen heroïsch-gekleurde overlevering spuwde hij het boek in drie weken tijd achter elkaar uit de typemachine. Om de stroom van het 'spontane' schrijven niet te onderbreken, deed hij een rol telexpapier van bijna 40 meter lang in de machine. Dat het uiteindelijk zo spontaan niet ging en Kerouac jaren had zitten schaven aan die lange telexrol, dat doet er misschien niet eens zoveel toe.

Sal, de verteller van het verhaal, is een beginnend schrijver, net gescheiden. Hij ontmoet Dean, een onrustige, wilde jongen met kleincriminele neigingen en een enorme honger, niet alleen naar voedsel maar vooral ook naar kennis en belevenissen. Dat Dean slim is maar geen snobbige intellectueel, zoals Sals overige vrienden, trekt hem enorm aan. Als schrijver heeft Sal 'belevenissen' nodig en dus zoekt hij Dean op in Denver.

Tijdens hun trips ontmoeten ze allerlei figuren en vooral zijn ze steeds op zoek naar drank, drugs, muziek (jazz) meisjes ('gurls'): op alle terreinen is de honger van Dean enorm. Ze verliezen elkaar steeds weer uit het oog, door ruzie of ander gedoe, maar ze gaan ook steeds weer samen op pad, op zoek naar nieuwe kicks.

Dean blijkt ongrijpbaar en onbetrouwbaar; hij laat Sal een paar keer in de steek. Op het laatst, als ze in Mexico zijn beland, terwijl Sal ziek is geworden, gaat Dean zelfs halsoverkop terug naar New York om te ... trouwen! Eigenlijk een merkwaardige anticlimax.

Eerlijk gezegd heeft 'On the road' me destijds -en daarmee bedoel ik de jonge jaren van het grote boekenverslinden- nooit echt aangetrokken. Kerouac, dat was een jongensboek, een mannenboek. Het valt nog steeds niet mee om 'On the road' te lezen. Niet eens zozeer vanwege het feit dat meisjes en vrouwen er zo slecht vanaf komen (zij figureren voornamelijk als hoer, tante of gedwee vriendinnetje). De echte lovestory in het boek is sowieso die tussen Sal en Dean; daar hebben die vrouwen niet veel mee te maken.

Het is meer dat wat ze meemaken op den duur gaat vervelen. Weer in de auto, uit de auto, in de auto. Dean die voor de zoveelste keer een kick krijgt bij het binnenrijden van een weer nieuwe stad ('Have you dug this Mexican sun, Sal? It makes you high. Whoo! I want to get on and on - this road drives me.') En dan die eindeloze, vaak oeverloze gesprekken! Heel veel houvast en structuur biedt Kerouac niet. Het beroemde citaat van Truman Capote over Kerouacs werk klopt nog steeds: ,,This isn't writing at all, it's typing.''

En toch. Toch hou je respect voor een boek dat zoveel teweeg heeft gebracht. En dan die taal: prachtige beschrijvingen van landschappen, steden (dus als die Dean niet weer in beeld springt), Kerouacs pogingen om in een observatie een groter kosmisch geheel te vatten. Oké, het zijn misschien wat je nu zou noemen backpackers-observaties, maar dan wel hele mooie. Zoals in die laatste zin, te lang om hier helemaal te citeren, maar gelooft u maar dat ie mooi doorrolt: ,,So in America, when the sun goes down and I sit on the old broken-down river pier watching the long, long skies over New Jersey and sense all that raw land that rolls in one unbelievable huge bulge over to the West Coast (...)''.

Af en toe gewoon ter hand nemen en er een fragment hardop uit voorlezen, dat is misschien het beste leesrecept voor 'On the road'. En dan weer gauw de file in.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden