Australië wil alle asielzoekers het liefst laten verdampen

Demonstranten in Melbourne die het oneens zijn met het asielbeleid van de Australische premier Tony Abbott.Beeld epa

De Australische minister-president Tony Abbott gaat er prat op dat sinds december 2013 geen bootvluchteling voet op Australische bodem heeft weten te zetten. Dat was ook zijn credo tijdens de verkiezingen vorig jaar: "Stop the boats." Maar Abbotts aanpak stuit nu op kritiek van De VN, Amnesty International en burgers in eigen land.

Tamil-asielzoekers werd geleerd hoe ze met reddingsboten terug naar India moesten varen, nadat ze al ruim drie weken op een kustwachtboot op zee werden vastgehouden, meldde The Guardian gisteren. De Australische krant baseerde zich op de uitspraken van de advocaten van de asielzoekers, die maar weinig toegang tot de asielzoekers kregen.

Uiteindelijk ging het plan met de reddingsboten niet door en werden de asielzoekers overgebracht naar een detentiecentrum op het eiland Nauru, een hoopje land half zo groot als Schiermonnikoog, meer dan tweeduizend kilometer ten noordoosten van Australië. Daar restten hen twee opties: óf terugkeer naar hun land van herkomst, of asiel aanvragen in Nauru, dat bij Micronesië hoort. In het geval van de Tamils was het eerste geen optie: Sri Lanka op onofficiële wijze verlaten is strafbaar.

Extraterritoriaal
Hoewel het bij het 'reddingsbotenincident' om een uitzondering gaat, is de harde aanpak typerend voor het Australische asielzoekersbeleid. De Australische overheid probeert asielzoekers die per boot de oversteek wagen zo veel mogelijk al op zee terug te sturen of hen buiten Australië op te vangen, zoals op Nauru of in Papoea Nieuw-Guinea. Zo stuurde de Australische Douane begin juli een groep van 41 Sri Lankaanse asielzoekers rechtstreeks terug naar Sri Lanka. Alle eenenveertig werden aangeklaagd en kunnen tot twee jaar cel krijgen.

"Lange tijd werden asielzoekers gedetineerd in de Outback", vertelt Jeroen Doomernik, hoogleraar migratie aan de Universiteit van Amsterdam. "Tegenwoordig wordt dat buiten Australisch grondgebied gedaan, want op het moment dat iemand voet zet op het land kan je ze niet meer zomaar uitzetten. Ze krijgen een rechtspositie."

Geen hoop
Mochten de asielzoekers onverhoopt toch in een detentiecentrum in of buiten Australië terechtkomen, dan wordt er daar alles aan gedaan om de hoop van de asielzoekers te laten verdampen. Er wordt ze verteld dat er absoluut geen kans is dat ze asiel krijgen en ze zouden slecht worden behandeld. Volgens bronnen van The Guardian zijn er nauwelijks schone kleren en is er te weinig toegang tot medische zorg. Bovendien zouden kinderen er last hebben van mentale problemen en stress doordat ze vaak maanden vastzitten. Vorige week verweet een Australische mensenrechtencommissie Immigratie-minister Scott Morrisson dit soort gegevens onder tafel te willen houden.

Amnesty International meent dat het terugsturen in sommige gevallen in strijd is met de vluchtelingenconventie. Volgens de conventie moet een asielaanvraag eerlijk behandeld worden en mogen asielzoekers niet worden uitgeleverd aan een land waar er reden is om te geloven dat ze daar in gevaar zijn of worden gemarteld. Sri Lanka is zo'n land, volgens Human Rights Watch. De vluchtelingenorganisatie van de VN, de UNHCR, heeft gezegd 'bezorgd te zijn' over het Australische asielbeleid.

Succesvol?
De Australische aanpak van de asielzoekersboten lijkt wel vruchten af te werpen. Toen het land in 2007 even de teugels liet vieren, steeg het aantal bootvluchtelingen explosief. In 2012 kwamen er zelfs meer asielzoekers per boot het land binnen dan per vliegtuig en bleef het aantal asielaanvragen van bootvluchtelingen stijgen. Met het harde beleid van de centrum-rechtse Abbott lijkt daar verandering in te zijn gekomen.

De ontmoedigingspolitiek zal de bootvluchtelingen niet doen stoppen. "Ze proberen het toch wel", voorspelt Doomernik. "De mensen die op zo'n boot stappen denken na over hun opties als ze in hun transitland (zoals Indonesië) zitten, ze willen grote risico's nemen om een beter leven te krijgen. Bovendien is het een grote markt voor mensensmokkelaars."

Toch denkt Doomernik niet dat Australië snel zijn koers zal wijzigen. "Dit beleid heeft ook politieke voordelen. De kiezer wil zien dat het Australische bootvluchtelingenprobleem stevig wordt aangepakt", vertelt hij. Zolang de binnenlandse steun opweegt tegen de buitenlandse druk, verwacht hij dan ook niet dat Australische immigratiebeleid snel milder wordt.

Indonesische ambtenaren onderzoeken een gestrande reddingsboot bij de kust van Java, op 25 februari 2014. De reddingsboot vervoerde 26 asielzoekers uit Pakistan, Iran en Afghanistan. Lokale media berichtten dat wordt vermoed dat ze met reddingsboot van de Australische autoriteiten kregen en zo werden teruggestuurd.Beeld anp
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden